دیوان شمس - غزلیات

ای کسی که باعث رونق و زیبایی هر گلستان و دریچه رو به حقیقت برای هر خانه‌ای هستی، هر ذره از وجود تو مانند خورشیدی تابان است که چون مرواریدی گران‌بها می‌درخشد.

ای پناهگاه هر درمانده، مقصد هر سرگشته، اصلاح‌کننده هر تباهی و معنای پنهان در هر حکایت و داستانی که بر زبان‌ها جاری است.

ای کسی که زیبایی‌ات حسرتِ بلندترین و موزون‌ترین سروهاست و شکوهت رونق‌بخشِ پادشاهان است، از تو می‌خواهم که به یارانِ خود، یاری و مددِ ویژه‌ای عنایت کنی.

در فکر هر انسانی، عشقِ تو جای دارد و بر هر زبانی سخن از توست؛ اگر فیض و رحمتِ تو نباشد، این جهان مانند پیمانه‌ای تهی و بی‌ارزش است.

هر پادشاهی در برابر تو مسکین و نیازمند است و همگان شکارِ کمین‌گاهِ قدرتِ تو هستند؛ تو آن زنجیری هستی که عقلِ هر دیوانه‌ای (عاشقی) را به بندِ عشقِ خود می‌کشی.

در این جهان، هر نوری با حرارتِ آتش همراه است و هر گلی خاری دارد؛ همچنان که هر گنجینه‌ای که در ویرانه‌ای یافت شود، غالباً ماری نگهبان بر آن است.

اما گلستانِ تو فارغ از هر خار، و نورِ پاکِ تو خالی از هر سوزش است؛ و بر گنجِ معنوی تو نه ماری نگهبان است و نه زخمی از دندانِ گزند بر جای می‌ماند.

تو در شهرِ ما هم شادی و عشرت برپا کردی و هم بذرِ فتنه و آشوب را افشاندی؛ چنان شوری به پا کردی که دیگر عاقل و فرزانه‌ای در این میان باقی نمانده است.

تمامی اندیشه‌ها و فرهنگ‌های بشری از عشقِ تو رنگ پذیرفته‌اند. از شب تا سپیده دم، جانِ عاشق مانند ستون حنانه، در ناله و اشتیاقِ توست.

عقل و جنون در هم آمیخته‌اند و تو مانند شانه‌ای که در موهای مجعد گیر می‌کند، اندیشه را در پیچ و خمِ گیسویِ (اسرارِ) خود گرفتار کرده‌ای.

چشمانِ تو همچون گل نرگس زیباست و به سببِ شوقِ دیدار، خواب مانند خاری در چشمم می‌رود؛ من در بیداری بسیار می‌بینم، اما تنها به دنبالِ ذره‌ای از تو هستم.

بقال حتی در حالی که مشغولِ فروختنِ دوغِ ترش است، جانش مراقبِ تو و گوش‌به‌زنگِ اشارتِ توست و تمامِ روز در دکان، هوشیار و بیدار است.

هنگامی که روز می‌شود، برای کسبِ روزی تلاش می‌کند تا لقمه نانی به دست آورد و در میانِ مشتریان، همچنان در تکاپویِ وصالِ توست.

ای کسی که مزرعه جان را رها کرده‌ای و در زمینِ شوره‌زارِ دنیا، گندمِ بی‌حاصل می‌کاری؛ تو که شعله‌یِ حقیقت را تنها یک پنجره ساده پنداشته‌ای، همچون پروانه‌ای نادان به سویِ نابودی می‌روی.

امروز خداوند به تو تشریفِ فهم و دانش عطا می‌کند و وجودِ تو را با عقلِ کلِ جانانه پیوند می‌زند و به کمال می‌رساند.

خاموش باش که تو از این گردونه رهایی یافته‌ای و از دام‌های دنیوی پریده‌ای؛ اکنون جان و دلت به معشوق بسته شده و در دلبری به مرتبه‌ای رسیده‌ای که فتنه‌انگیز و دلربایی.