دیوان شمس - غزلیات

ای کسی که از این دنیای گذرا بر مرکب جاودانگی سوار شدی و به سوی مقصدی می‌روی که به آن آگاهی، تو خود راهبرِ خویشتنی و مسیرِ حقیقت را به خوبی می‌شناسی.

بدون همراهی جسم و عوارضِ دنیوی، بدون بند و نیاز و خواهش‌های نفسانی، از تلخی‌های زندگی رهایی می‌یابی و به سوی کامیابی و کامروایی ابدی حرکت می‌کنی.

تو نه مثل عقلِ حسابگر هستی که به دنبال دانه‌چینیِ سود و زیان است، نه مانند نفسِ کینه‌توز و نه حتی مثل روحِ حیاتی که اسیرِ زمین است؛ تو خودِ حقیقتِ جان‌ها هستی که در مسیرِ کمال در حرکتی.

ای که همچون فلک در چرخشی و چون ماه درخشانی، تو به نشانِ حقیقت رسیدی و اکنون در قلمروِ بی‌نشانی و فنای در حق گام برمی‌داری.

ای که غرق در سودای عشقِ او هستی و از شرابِ معرفتِ او بی‌خود شده‌ای، از مدرسه و آموزشِ الفاظ و نام‌ها به سوی درکِ حقایق و معنای مطلق می‌روی.

اخلاق و خوی تو همچون آبِ روانی است که به زمین حیات و زیبایی می‌بخشد؛ تو چنان بخشنده‌ای که هیچ‌کس نمی‌تواند تصور کند که تو بدون ره‌توشه و ارمغان به این سفر آمده‌ای.

کجاست کسی که همچون منصور حلاج حقیقت را عیان کند و درسِ عشق بیاموزد تا آشکار شود که تو از طلبِ یاریِ خلق، رها شده‌ای و اکنون خود تکیه‌گاهِ دیگران (مستعان) شده‌ای.

در حالی که کاروان‌های عادی در تاریکیِ این جهان به سوی آسمان‌ها (معاد) حرکت می‌کنند، تو به تنهایی چنان عظمتی داری که گویی صد کاروانِ معرفت در وجودِ تو در حرکت‌اند.

ای خورشیدِ آن جهانِ معنا، چگونه در ذرّه‌ای کوچک پنهان شده‌ای؟ و ای پادشاهی که نشانِ شاهی داری، چگونه در لباسِ یک نگهبان و محافظ گام برمی‌داری؟

تو چنان ترفندها و طلسم‌های شگفت‌انگیزی را فراتر از قیدِ زمان و مکان ایجاد کردی، که چشمِ ظاهر، تو را در بندِ مکان می‌بیند و گمان می‌کند محدود به جایی هستی.

ای لطفِ غیبی، تا به کی در شکلِ بهار ظاهر می‌شوی؟ و ای عدالتِ مطلق، تا کی در خزانِ زندگی و زوالِ تنِ انسان‌ها حرکت می‌کنی؟

سرانجام از این صورت‌های ظاهری بیرون بیا و پرده را از سر برگیر؛ تا به کی می‌خواهی در لباسِ بشر و چوپانیِ گله‌یِ نفست گرفتار باشی؟

ای که هم پیدایی و هم پنهان، همچون جان؛ و هم چاکری و هم سلطان، همچون جان؛ کی می‌توانم تو را ببینم، در حالی که تو همچون جان، بدون هیچ حرف و زبانی در حرکت و تغییری؟