دیوان شمس - غزلیات

اگر باغ از حقیقتِ وجودِ معشوق آگاه می‌شد، از شدتِ غیرت و شور، شاخه‌های تازه‌اش به خون می‌نشستند و اگر عقلِ بشری به آن حقیقت پی می‌برد، از حیرت و اندوهِ دوری، چشمانش چون رودِ جیحون اشک می‌بارید.

اگر چهره‌ی درخشانِ آن معشوق (همچون ماه) برای لحظه‌ای از پشتِ نقابِ آفتاب نمایان می‌گشت، هر ذره‌ از ذراتِ معلق در هوا از شدتِ شیدایی، هویتی عاشقانه همانند لیلی و مجنون پیدا می‌کردند.

اگر گوشه‌ای از گنجینه‌هایِ معنوی و زیبایی‌هایِ آن معشوق به این دنیایِ پست و فرودست راه می‌یافت، هر ویرانه‌ای به گنجینه‌ای بزرگ‌تر از ثروتِ قارون تبدیل می‌شد.

اگر آن نشان و تاثیری که معشوق بر دلِ عاشق می‌گذارد، برایِ چشمِ ظاهربین هم آشکار بود، هر فردِ بی‌خبر و ناآگاه (دست و رو نشسته) به جایگاهِ عرفانیِ بزرگی چون ذوالنون می‌رسید.

اگر آن حجاب و سحری که دیدگانِ ما را کور کرده نبود، آن حقیقتِ مطلق را به وضوح بر سقفِ آسمان مشاهده می‌کردیم؛ این عالم، خود جلوه‌گاهِ آن حضور است.

ای کسی که صرفاً نظاره‌گری و به دنبالِ دیدنِ معشوق با چشمِ سر هستی، تا کی می‌خواهی این‌گونه نگاه کنی؟ اگر معشوق با نگاهِ ظاهری قابلِ دیدن بود، تاکنون باید او را می‌دیدی.

آن معشوق که چون مهمانی نو بر جانِ آدمی وارد شده، برایِ سیراب کردنِ این عالم کافی است؛ حتی اگر تمامِ هستیِ این جهان و جهانِ دیگر (دو کون) مهمانِ آن یک جلوه می‌شدند، باز هم این پذیرایی و لطف، بیش از حدِ نیاز بود.