دیوان شمس - غزلیات

از اینجا دور شو و برو؛ چرا که هر کسی لایق همنشینی با هم‌جنس خود است، همان‌طور که بز لایق بزغاله است. تو نیز برو، چرا که گوساله جز به فکر زندگی گاو نیست و تو نیز در بندِ هم‌مسلکان خود هستی.

برو و از اینجا دور شو، چرا که نابخردان و کوته‌فکران گروه گروه جمع شده‌اند؛ هم خران جوان و هم پیر و حتی آن‌هایی که هنوز یک سال هم از عمرشان نگذشته است.

از ناله‌ها و شکایت‌های تو، بوی ناپختگی و حماقت (بوی خر) به مشام می‌رسد؛ گویی خری در علفزار مشغولِ عرعر کردن است، چرا که ناله‌های تو بی‌مایه و بی‌هدف است.

برای درک عطر خوشِ مشک و عبیر، باید مشامی پاک و روح و ذهنی پالوده داشت. اما کسانی که به پلیدی خو گرفته‌اند (همچون حیوان جلاله که از نجاسات تغذیه می‌کند)، تنها جذبِ آلودگی‌ها می‌شوند.

در آن زمانه‌ای که مردمانِ کوته‌فکر حتی بوی بدِ بولِ خر را می‌پسندند و آن را بو می‌کنند، باید گفت عجب روزگار و چه وضعیت تأسف‌بار و شومی است.

نزدیک نشو، چرا که انسان‌های فرومایه و کوته‌نظر نمی‌توانند به میدانِ معرفت و حقیقتِ دل برسند؛ آن‌ها تنها با حیله‌ها و فریب‌های خیالی خود زندگی را سپری می‌کنند.

دلال و واسطه این عروسِ فریبنده (دنیا) کیست؟ تو وضعیتِ این عروس (دنیا) را با ویژگی‌های دلال و واسطه‌اش بسنج تا به حقیقتِ زشت و فریبنده آن پی ببری.

سکوت کن و چیزی نگو، چرا که برای جوینده‌یِ حقیقت، سخن گفتن شرط نیست؛ او آن‌قدر هوشیار است که تنها با اشارتی از ابرو، به دنباله و اصلِ مطلب پی می‌برد.