دیوان شمس - غزلیات

ای کسی که تمامیِ مقصودها و مقصدها در تو خلاصه شده است، به گونه‌ای که دیگر راهی برای رفتن نمانده است (چون مقصد خودِ تویی)؛ بنگر به رقصی که بدون پا انجام می‌شود و قهقهه‌ای که بدون دهان سر داده می‌شود (اشاره به شادی‌هایِ عمیقِ روحانی).

این روحِ کودک‌صفت که تنها یک ماه از عمرش می‌گذشت، به محض اینکه جرعه‌ای از شیرِ عشقِ الهی را چشید، به کمال رسید و قامتی بلند و استوار چون سرو یافت.

ای عاشقان، برای رضایِ خدا هم که شده، به رویِ محبوب چشم بدوزید و او را ببینید؛ اگرچه افرادِ کوته‌فکر و نادانی هستند که با این کارِ شما مخالفت می‌کنند و آن را زشت می‌شمارند.

به خدا سوگند که او (محبوب) همانند یوسفِ پیامبر است؛ این را از من بشنوید، چرا که من در تمامِ سختی‌ها (در چاه) و خوشی‌ها (در نمک‌شناسی و دوستی) همراه و همدمِ این یوسف بوده‌ام.

هنگامی که خداوند جمالِ خویش را آشکار می‌کند، گوشِ جان را به سویِ عالمِ غیب باز کن؛ چرا که آسمان‌ها پر از فریادهایِ شوق است و زمین پر از صداهایِ تحسین و شگفتی.

عاشق مانندِ کمان و محبوب مانندِ تیر است؛ اما کمانی که سامان ندارد و بندهایِ آن از هم گسیخته است، حتی اگر ده زه هم داشته باشد، کارآمد نیست و نمی‌تواند تیر را به مقصد برساند.

هرکس که حتی یک بار جمالِ شمسِ تبریزی را مشاهده کرده باشد، به ریاضت‌هایِ چهل‌روزه طعنه می‌زند و آدابِ ده‌روزه را به بازی و سخره می‌گیرد.