دیوان شمس - غزلیات

جای تعجب است که زاهدان سخن از توبه می‌گویند، گویی توبه بلایی است که بر جانشان افتاده است؛ آخر وقتی چنین زیبایی و جمالِ بی‌نظیری (جلوه معشوق) وجود دارد، چه جای توبه و پشیمانی باقی می‌ماند؟

عاشق چنان در بندِ عشق گرفتار است که هم زهد و پارسایی را زیر پا گذاشته و هم حتی از خودِ توبه کردن نیز توبه کرده است؛ چرا که کار و مقصدِ عاشقان، فراتر از توبه و توبه کردن است.

هنگامی که از قید و بندهای این جهانِ خاکی رها شدی و به نورِ حقیقتِ جان رسیدی، همچون شمعی که سرش را برای سوختن و روشن‌گری می‌دهد، تو نیز قیدِ توبه را بشکن و از این بندِ منیت رها شو.

بی‌قراری و ناآرامی، شرطِ ورود به حریمِ عشق است، درست مانندِ آهویِ دشتِ تاتار که نمادِ بی‌قراری و رمیدگی است. وقتی که عاشق ترکِ خطاهای خود را کرد، آن‌گاه درمی‌یابد که خودِ اصرار بر توبه، چه خطای بزرگی بوده است.

وقتی معشوق به شکارِ جان‌ها برمی‌خیزد، چنان دل‌ها را می‌رباید که یک نگاهِ نازآلود و پنهانیِ او، ارزشی بیش از صدها بار توبه کردن دارد و خون‌بهای آن دل‌های صیدشده است.

هر سحرگاه که خیالِ روی معشوق بر جانِ عاشقان هجوم می‌آورد، گرد و غبارِ مسیرِ حرکتِ او، صدبرابر ارزشمندتر از توتیایی است که زاهدان برای بیناییِ چشمِ حقیقت‌بین (به تصورِ خودشان) از توبه می‌سازند.

جان‌های عاشقان از باده‌ی لب‌های معشوق مست و بی‌خود گشته‌اند، و آن چشمانِ پُرخمار و افسونگرش، چنان حالی به عاشق داده که دیگر نیازی به توبه ندارد و او را از قیدِ آن رهانیده است.

ای معشوق، از آن زمان که باغِ دلِ عاشقان را با جمالِ خود سرسبز و تازه کردی، زیباییِ تو تمامیِ بنا و خانه‌ی زهد و توبه‌ی آنان را ویران کرد.

ای کسی که درِ توبه را باز کرده‌ای، بدان که بدونِ حضور و گرمای خورشیدِ حقیقتِ تبریز (شمس)، روزی که راهِ اصلی نمایان شود، آنگاه درخواهی یافت که توبه‌ات چقدر ناچیز بوده و حسرت و افسوسِ آن توبه، تو را در بر خواهد گرفت.