دیوان شمس - غزلیات

ای کسانی که جان بر کف دست گرفته‌اید و در عشق او پایکوبی می‌کنید، شما همچون موسی، گوهر گران‌بهای جان خود را بر پهنه دریا (دریای بلا و آزمایش) می‌کوبید تا به حق برسید.

هستی و منیت ما را زیر سنگ‌های این هفت آسمان (گردش روزگار) آن‌قدر خرد کن که آرد شویم؛ چرا که سرمه تا کوبیده نشود، خاصیت جلا دادن و روشنایی‌بخشی به چشم را نخواهد داشت.

میان راه و رسم عاشقان و عاقلان هیچ‌گاه توافقی حاصل نمی‌شود، زیرا امر پرداخته و صیقل‌خورده (کوفته) با امر خام و ناآزموده (ناکوفته) هیچ‌گاه یکسان نمی‌شود و کنار هم نمی‌نشیند.

عاقلان به خاطر احتیاط، حتی از ترسِ یک مورچه مرده نیز می‌لرزند، اما عاشقان به دلیل مستی و بی‌خیالیِ ناشی از عشق، به نبرد با اژدها می‌روند و آن را از پا در می‌آورند.

وقتی مردمک چشم تو به خاطر خیالات عشق، زیر فشار و سختی خرد می‌شود، آنگاه تفاوت میان کسی که درد عشق را چشیده (کوفته) با کسی که هنوز در خامی است (ناکوفته)، آشکار می‌گردد.

از شکار کردنِ تو، جانِ شیرانِ بیشه به خون نشسته است؛ در هوای رسیدن به قله‌های بلندِ قرب الهی، حتی پر و بال سیمرغِ بلندپرواز نیز بر اثر سختیِ راه آسیب دیده است.

عشق همچون خورشید بر زمین گسترده شده است و عاشقان همچون ستارگانی که به سمت خورشید می‌روند، در حال پیمودن مسیر به سوی آسمان هستند.

واژه «لا» (نه) همچون نگهبانی سخت‌گیر، دست رد به سینه عاشقان می‌زند، اما غیرتِ «الا» (مگر) بر مغز آن نگهبان می‌کوبد و او را از پیش رو برمی‌دارد.

حاجیانِ راهِ حقیقت، از خستگیِ مسیرِ عشق هرگز دلتنگ نمی‌شوند، حتی اگر در این راه، مرکب‌هایشان از شدت پیمودنِ مسیر، اعضای بدنشان خرد و شکسته شده باشد.

ای ساربانِ این غزل، آن‌قدر این کلام را بخوان تا پس از پشت سر گذاشتنِ تمامِ سختی‌ها، مرکب‌هایِ جانِ ما را ببینی که سرمست و رقصان، مسیرِ رسیدن به بطحا (مکه و وصال حق) را طی می‌کنند.