دیوان شمس - غزلیات

ارواح که همچون ماهی‌های دریای حقیقت‌اند، در پسِ انبوهِ قالب‌های جسمانی پنهان گشته‌اند و کثرتِ این بدن‌ها، حجابی ضخیم بر روی جانِ پاک شده است.

از شدتِ دوری از آن دریای حقیقت، شیرینیِ شکر برای عاشق همچون زهر تلخ شده است و در مقابل، زهرِ فنا و مرگِ خودخواهی برای او همچون آبِ حیات گوارا گشته است.

در لذت و سرورِ آن دریای یگانگی، نه این عالمِ دوگانه وجود داشت و نه آن عالم؛ اما بر ساحلِ این دنیای مادی، همه‌چیز به صورتِ جداگانه و متکثر پدیدار شده است.

ای جانِ من، تو همچون مرغابی‌ای هستی که در اشتیاقِ آن دریا دائم در تقلایی؛ آن‌قدر از عشقِ آن سخن گفتی و در تکاپو بودی که سرانجام وجودت رنگ و بوی آن عشق را به خود گرفته است.

دیشب از عمقِ این دریایِ معنا، صورتی زیبا نمایان شد و آن نگاهِ گیرایِ او، همچون کمانی سخت و کشیده، دلم را نشانه گرفت.

دلم به خود گفت که از چنگِ این محبوبِ زیبا جان سالم به در نخواهم برد؛ و به جانِ دلم سوگند که این واقعه دقیقاً همان‌گونه که پیش‌بینی کرده بودم، رخ داد.

از آن نگاهِ ناز و فریبنده و از آن جلوه‌ی خاصِ بغدادی، دلم چنان غرقِ شادی شد که جانم با حقیقتِ این عشق، یکی و هم‌تراز گشت.

در نیمه‌شبی، آتشِ عشق در بیشه‌ی وجودم افتاده است تا با پختن و تصفیه‌ی این شیرانِ (ارواحِ نیرومند)، مغزِ جانشان پخته و کامل شود.

از شعله‌ی آن آتشِ عشق، اندیشه‌ام درخشان و تابنده شد تا جایی که قالبِ جسمانیِ من، پیله‌ی خود را رها کرد و در مرتبه‌ای فراتر از مکان و زمان قرار گرفت.

این عالمِ روحانی همانندِ گرمابه‌ای است که در آن اشعار و حقایق خوانده می‌شود؛ درحالی‌که این دنیایِ مادی همچون گورستانی است که در آن آدمیان در حالِ کندنِ لباسِ خویش (رها کردنِ بدن) هستند.

برای درکِ این رازِ بزرگ، در سوسن‌ها بنگر؛ سخن گفتن از این حقیقت غیرممکن است، زیرا زبانِ آدمی خود، سرِ این حقیقت گشته و به سکوت واداشته شده است.

شمسِ تبریزی از روزنه‌ی این جهان نمایان شد تا آنچه را که زبانم توانِ بیانش را ندارد، همچون ماه بر همگان آشکار کند.