دیوان شمس - غزلیات

چه زمانی فرا می‌رسد که در محضر تو به باده‌نوشی بنشینم؛ به گونه‌ای که در این معامله عشق، تو پیروز شوی و من که خرقه و هستی‌ام را در گرو گذاشته‌ام، تهیدست و شیفته باقی بمانم.

من چنان در شرابِ عشق تو غرق شده‌ام که گویی ساغر یا کوزه‌ای هستم که بدون هیچ حائل یا پرده‌ای، با تو روبه‌رو شده‌ام.

از شرابِ تو فراوان نوشیده‌ام و خلعتِ گران‌بهایِ تو را بر تن کرده‌ام؛ و با جوششی که از این طریق در من پدید آمد، این عالمِ مرده و افسرده جان گرفته است.

دلم به واسطه نورِ تو مانند ماه که از خورشید نور می‌گیرد، روشن شده است و جانم مانند روغنی که با عصاره گل آمیخته باشد، خوش‌بو و معطر گشته است.

خدا می‌داند چه راز و افسونی بر زبان آوردی که گل را به خنده واداشتی و چه سخنِ تلخی به خارِ پژمرده گفتی که چنین دگرگون شد.

تو در یک لحظه آدمی را می‌خندانی و لحظه‌ای بعد او را گریان می‌کنی؛ ای کسی که چنین عجایبِ شگفت‌انگیزی را در جهانِ هستی آفریده‌ای.

انسانِ خردمند از تو شکوه نمی‌کند، چرا که گلایه از تقدیرِ تو زشت است؛ همان‌طور که تاریکی از حضورِ ماه و خار از زیباییِ گل آزرده می‌شوند، اما این اقتضای طبیعت است.

غم و اندوهِ بسیاری از جانبِ تو (که بخشنده نعمت هستی) به سوی من آمد که گویی می‌گوید: تو بیش از سهمِ خود بهره برده‌ای، پس اندکی از آن را برای دیگران یا گذشتگان باقی بگذار.

اندیشه بشری مانند دریاست و حکمتِ حقیقی مانند ماهی درون آن؛ سخن گفتن از حقیقت، آن را زنده نشان می‌دهد، اما حقیقتِ ناب وقتی به کلام می‌آید، در واقع می‌میرد (محدود می‌شود).

نه، اصلاً اندیشه مانند توری است و حقیقتِ الهی دریایی است که پشت این تور است؛ در این تورِ فکری جز ماهی‌های کوچک و محدود چیزی جای نمی‌گیرد.

پس دلت را بهشتِ جایگاهِ حضور بدان، گفتارِ زبانت را اگر ناپسند باشد آتشِ دوزخ فرض کن، و این فکر و عقلِ جزئی را همان اعراف بدان که میان‌گاهِ گناه و ثواب است.