دیوان شمس - غزلیات

آن عهد و پیمانی که دیشب با منِ بنده بستی چه شد؟ امیدوارم که آن عهد، و حتی آن بدعهدی تو، و آن زیبایی‌ات همگی پایدار و جاودان بمانند.

شاهی که با یک غمزه و اشاره، جهانی را تسخیر می‌کند و با یک خنده، تمام معنای قرآن و حقیقتِ هستی را به چنگ می‌آورد، از بدعهدی چه باکی دارد؟ (او فراتر از قید و بندهای انسانی است).

ای دل، هرچه می‌خواهی از او طلب کن، چرا که بخشش و عطا نزد او نقد است و خودِ شاه هم حاضر است. آن ماه‌رویِ زیبا، هرگز به تو نمی‌گوید که بیا و تا سال آینده صبر کن.

سوگند به جانِ آن شاه که هرگز نشنیدم وعده فردایی برای بخشش‌هایش داده باشد؛ آیا تا به حال شنیده‌ای که قرص ماهِ درخشان، وعده تابیدنِ نورش را به آینده موکول کند؟

آن همه لطف و عنایت کجا رفت؟ آن حکایت‌های شیرین چه شدند؟ آن گشایش‌ها و برطرف شدنِ مشکلات به کجا رسیدند؟ و آن گشاینده‌ (خداوند) کجاست؟

همه چیز با ماست، بلکه بالاتر؛ خودِ ما سراپا همان هستیم (وحدت وجود). این ضرب‌المثل در جهان معروف است که هر که جوینده باشد، همان یابنده است (پس در جستجوی او، خودت را بیاب).

جایگاه ما کجاست؟ ما زیر پای عشق او از هستیِ خود فانی شدیم. اما اشتباه کردم؛ مگر ممکن است کسی که به واسطه‌ی او (معشوق) زنده شده است، بمیرد؟ (مرگ در عشق، حیاتِ واقعی است).

خیالِ آن شاهِ بی‌همتا در دلم گذر کرد و حتی کلوخ و سنگ‌ها جان گرفتند؛ درختِ خشکیده خندان شد و فردِ نازا و سترون، زاینده گشت.

اگر خیالِ او چنین قدرتی دارد، ببین جمالِ حقیقی‌اش چگونه است؟ جمالِ او خود را در همین خیالِ به ظاهر ناپیدا و غیرحقیقی نشان می‌دهد.

خیالِ او همچون نور خورشید است که در جان‌ها می‌تابد، اما جمالِ حقیقیِ او، خودِ قرصِ خورشید است که در آسمانِ چهارم در حرکت و جولان است.

شوریِ نمک در غذا را کسی هنگام خوردن تشخیص می‌دهد که یا قبلاً آن را به تنهایی چشیده باشد و یا خودِ او کسی بوده که آن را می‌ساییده (تهیه می‌کرده) است.

چه شگفتیِ عجیبی است میانِ «غیر» و «لاغیر» که معشوق با عاشق یکی است. این وصال، وصلتی بسیار عجیب میانِ صیقل‌داده‌ (عاشق) و صیقل‌دهنده (معشوق) است.