دیوان شمس - غزلیات

تو برای کسبِ آبرویِ زودگذرِ دنیوی، حقیقتِ ارزشمندِ زندگی (آب حیات) را هدر داده‌ای و به جای چشیدنِ شیرینیِ ایمان (قند و نبات)، زهرِ تلخِ دلبستگی‌های مادی را در دهان گرفته‌ای.

تو چنان در مستی و بی‌‌خبری از حقیقت غرق شده‌ای که آسمان و زمین را از هم تشخیص نمی‌دهی؛ گواراییِ آبِ فرات (معنویت) را در گندابِ آلودگی‌های دنیوی ریخته و تباه کرده‌ای.

مانند چهارپایان فقط به فکرِ خوراک (کاه و جو) مباش؛ این زیستنِ حیوانی برای تو سزاوار نیست. چشمانت را باز کن و به جایِ حرص، به سوی نیازمندان نگاه کن و ثروتِ خود را در راهِ کمک به آنان ببخش.

از قیدِ جسم رها شو و به حقیقتِ روح بپیوند؛ به دنبال جهت و مکان مگرد و از صفاتِ محدود دست بکش. بدان که از آن پادشاهِ بی‌مکان (خداوند)، تمامِ جهات و هستی پدیدار شده است.

افسوس که مغز و حقیقتِ وجودت را فدای ظاهر و پوست (ظواهر دنیا) کردی؛ افسوس که پادشاهِ جانت در بازیِ شطرنجِ زندگی گرفتارِ کیش و مات شده است.

به دلیلِ شکست خوردنِ شاهِ دل در بازیِ سرنوشت، قلبِ تو آواره‌یِ خانه‌هاست؛ تمامِ آبرو و داشته‌هایت (رنگِ رخ) و نیروهایِ کوچکِ تو (پیاده‌ها) در راهِ نجات از این مات، فدا شده‌اند.

چون روح از او فرمانِ رهایی (برات) را طلب کرد و جمالش را دید، کیسه‌یِ انباشته از آرزوهای دنیوی را درید و تمامِ آن حواله‌ها و خواسته‌ها را در پیشگاهِ او دور ریخت.

به سببِ صفاتِ الهی، صفاتِ ما نیز خار را از گل تشخیص داد و ارزشِ حقیقت را فهمید؛ پس صفاتِ ناپایدارِ ما نیز همچون گل در راهِ وصول به ذاتِ حق ریخته و فدا شدند.

آن بال و پری (هوی و هوس) که تو را به پرواز درآورد و در دامِ دنیا گرفتار کرد، همگی عاریتی و ناپایدارند و در روزِ مرگ، همگی فرو می‌ریزند و از تو جدا می‌شوند.