دیوان شمس - غزلیات

ای که به واسطه وجودِ تو، تنِ خاکی ما جان گرفت و قدرت تفکر و سخن گفتن در ما پدیدار شد؛ از همان اندیشه‌ها و سخنان توست که بی‌شمار صورت و معنا در عالم غیب شکل گرفته و آماده ظهور است.

هر پدیده‌ای که در عالم می‌بینی، حقیقتی است که در قالبی پوشیده شده، اما اکنون در بندِ این قالب اسیر و سرد است؛ وقتی این صورت به معنای باطنی خود دست یابد، اصل و ریشه آن آشکار و روشن می‌شود.

اگر کسی یخ را ببیند و نداند که اصلِ آن چیست، شگفت‌زده می‌شود؛ اما وقتی ببیند که یخ ذوب شده و به آب تبدیل گشته، دیگر شک و تردیدی درباره ماهیت اصلی آن ندارد.

فقط به زیبایی‌ها بیندیش، چرا که اندیشه همچون تار و پود، صورت‌های جهان را می‌سازد؛ هرگاه اندیشه نیکو و زیبا باشد، تمام پدیده‌هایی که از آن متولد می‌شوند نیز نیکو و زیبا خواهند بود.

از هر زاویه‌ای که به جهان نگاه کنی، همان جنس از پدیده‌ها برایت ظاهر می‌شود؛ پس بر اساس نوع نگاه و بینش توست که اشکالِ گوناگونِ جهان، از جمله زن و مرد، خود را به تو نشان می‌دهند.

با کسی همنشین باش که حقیقت در وجودش روشن است، زیرا از دلِ او راهی به دلِ تو گشوده می‌شود؛ اصلاً چرا زمین سرسبز و پر از گل‌های زیباست؟ چون ریشه در آب دارد و آب مسکن و خاستگاه اوست.

اگر با حقیقتِ مطلق (حق) همنشین شوی، به چنان آزادی و خوش‌بختیِ بی‌کرانی دست می‌یابی که حیرت‌انگیز است؛ ای که جانِ جانِ منی، چقدر زیبا و پرشکوه شده‌ای.

تو از عالمی فراتر از مکان به اینجا آمده‌ای؛ بدون دست و پا و بدون جسم، اما همچون ماهِ کاملی که خرمنِ نور است، ظهور کرده‌ای.

خداوندا! وقتی او را می‌بینم، جان و دینم را بنده او می‌سازم؛ این چه مقام و وقار و جایگاهی است که حتی خردمندان نیز در برابر عظمتش انگشت حیرت به دهان می‌گیرند؟

او محرمِ اسرارِ هر ذره و همدمِ هر نفسِ خوش است؛ برخی به واسطه او زاهد و پارسا شده‌اند و برخی دیگر به سببِ نگاهِ متفاوتِ او، در دامِ نفس و آلودگی افتاده‌اند.

عشقِ به حق، دغدغه و سودای اوست و حق نیز خودِ او را می‌جوید؛ او در سوز و گدازِ این عاشق می‌دمد، زیرا او جوینده‌یِ آن معدنِ اصلیِ حقیقت شده است.

در این مقام، عاشق و معشوق، جوینده و یابنده یکی می‌شوند؛ هم یوسف و هم یعقوب یکی هستند، همان‌طور که زنجیر و گردن نیز در نهایت یکی‌اند.

اوصافِ تو ای بی‌همتا، پایان‌ناپذیر است؛ من دیگر از تلاش برای جدا کردن آب و روغن دست می‌کشم، زیرا در وجودِ تو، این دو که نمادِ دوگانگی بودند، یکی شده‌اند.