دیوان شمس - غزلیات

عده‌ای از رندان و عارفانِ حقیقت‌جو، در سایه‌سارِ قلب خویش پنهان شده‌اند؛ در حالی که خورشیدِ حقیقت، از سقفِ قلب‌شان بر روح و جان آن‌ها می‌تابد.

هر ستاره‌ی کوچکی در این وادی به ناهیدی درخشان بدل شده و هر ذره‌ای از وجودشان همچون خورشیدی تابان گشته است؛ به گونه‌ای که حتی خورشید و ستارگانِ آسمان نیز در برابرِ شکوهِ آنان، همچون ذراتی سرگردان می‌نمایند.

آنان که عقلِ مصلحت‌اندیش و دلِ وابسته‌ی خود را گم کرده‌اند و جانشان را به اوجِ آسمان (کیوان) رسانده‌اند، بی‌آنکه لشکر و پرچمی داشته باشند، هر کدام به پادشاهی همچون کیخسرو بدل شده‌اند.

تو بسیار اسب دوانده‌ای و در جهان بسیار سفر کرده‌ای (تا حقیقت را بیابی)، اما اکنون به سفرِ درونی روی آور و در جانِ خود بنگر تا قومی را ببینی که سراسر وجودشان به جانِ پاک بدل شده است.

با وجود این بخششِ الهی و این جمال و زیباییِ بی‌نظیر، بنگر که چگونه آنان که فرمان‌بردارِ حق هستند، تماماً در فرمانِ الهی غرق و مستغرق شده‌اند.

سینه‌ی آنان همچون آیینه‌ای صاف و زلال است که از هرگونه کینه و کدورتی پاک شده؛ قلب‌هایشان همچون میدانِ آسمان وسیع گشته و خداوند (سلطان) به این میدانِ قلب پا نهاده است.

از فریادهایِ مشتاقانه و لب‌هایِ شیرین‌سخنِ آنان، حقیقت و معرفت (که همچون شرابِ طهور و نقلِ شادی‌بخش است) در شهرِ ما فراوان و همگانی شده است.

اگر دیشب همانندِ من از خود بی‌خود شده‌ای، از آشفتگی و مستیِ من خرده مگیر و نگران نباش؛ چرا که منِ باقی‌مانده‌یِ من، در حالتِ بی‌خویشتنی، حقایق را بر زبان می‌آورد.

من اکنون زبان را می‌بندم و سکوت می‌کنم، زیرا در گروِ حالِ خویشم و منتظرِ آن زمانی هستم که دلم دوباره از شرابِ عشقِ او مست و لبریز شود.

سلطانِ پادشاهانِ جان، همان شمسِ تبریزی است که هر جانی را به واسطه‌ی او به دریایی از معرفت بدل شده و هر جسمی به واسطه‌یِ فیضِ او به مرجانی ارزشمند تبدیل گشته است.