دیوان شمس - غزلیات

دیشب خوابی دیدم؛ مگر عاشقانِ حقیقی می‌خوابند که خواب ببینند؟ (عاشق در هر دو عالم بیدار است)؛ من در اندرونِ کعبه به دنبال این بودم که آن محرابِ اصلی کجاست؟

کعبه‌ اصلی، آن کعبه‌یِ سنگی نیست که چون به آن برسی و شب‌هنگام در تاریکی به دنبال شمع یا نوری بگردی تا راهت را پیدا کنی.

بلکه بنیاد و اساسِ آن کعبه، از نوری است که از شعاعِ جانِ تو می‌تابد. تمامِ عالم از این نور روشنایی می‌گیرد، اما عجب از اینکه جانِ تو، تابِ این نور را ندارد.

خانقاهِ این کعبه، سراسر از نور است و فرش آن، دانش و خرد است؛ صوفیانِ آنجا (سالکانِ کوی حق)، چنان در فنا غرق‌اند که خویشتن را فراموش کرده‌اند و خبری از غلغله و هیاهویِ اهلِ دنیا نیست.

ای انسانِ خوشبخت، تو پادشاهی و تاج و تختی در درونت داری که از آن بی‌خبری؛ در این مقامِ والا، پادشاهانی چون کیقباد و سنجر و پهلوانانی مانند سهراب چه ارزش و جایگاهی دارند؟

ای مرغِ جان، در باغِ زیبایی‌هایِ باطنی‌ات پرواز کن؛ چرا که آنجا مأمنی امن است و هیچ دامی (از جنسِ تعلقات دنیوی) یا ابزارِ صیدی وجود ندارد.

در میانِ داشته‌هایِ عاریه‌ایِ تنِ تو، بخشی از فیضِ الهی نهفته است؛ پس به درونِ جانت برو و آن بخشنده‌ اصلی (خداوندِ وهاب) را جستجو کن.

در توصیفِ حقیقت، سخن به درازا کشید و زمان گذشت؛ اکنون که به حقیقتِ طناب (ارتباط با حق) رسیدم، آن اطناب و زیاده‌گویی دیگر چه معنایی دارد؟

وقتی از قفسِ تن بیرون شدی، به باغِ جان وارد شدی؛ پس در آن ساحتِ مقدس، جز سماعِ عرفانی و مستیِ شرابِ معرفت چیزی وجود ندارد.

هنگامی که از شوره‌زارِ جسم و امیالِ آن به سوی بستانِ جان حرکت کردی، جز گل‌ و ریحانِ معنوی و چشمه‌هایِ زلالِ حکمت چیزی نخواهی دید.

چون هزاران نوع زیبایی دیدی که از جنسِ تن و جسم نبود، پس چرا هنوز می‌پرسی که آن «جمالِ فاتحِ الابواب» (زیباییِ گشاینده‌ درهای حقیقت) کجاست؟

ای فقیه، برای رضایِ خدا دانشِ عشق را بیاموز؛ چرا که پس از مرگ، بحث‌هایِ حل و حرمت و فقهی چه سودی برایت دارند؟

چون هنگامِ رنج و سختی، بلافاصله درِ درگاهِ حق را پیدا می‌کنی و دعا می‌کنی، چرا باز می‌پرسی که درگاهِ او کجاست و راهِ رسیدن به آن چیست؟

منتظر بمان تا موجِ وصالِ الهی تو را در بر گیرد و در خود غرق کند؛ آنگاه از خود بی‌خود می‌شوی و دیگر نمی‌پرسی که عالمِ اسباب و عللِ دنیوی کجاست.

اگرچه نوشتنِ نامه (خط) برایِ دربانِ این درگاه از روی هوس است، اما اگر نامه و رقعه‌ عشقِ حقیقی را بخوانی، همان دربانِ حقیقت به تو نشان می‌دهد که راه کجاست.

مراقب باش و چنین مگو که هر کسی نایب و جانشینِ حق است؛ به بساطِ قاضیِ حقیقی (خداوند) بیا و آنگاه ببین که نایبانِ واقعی کیستند.

تا زمانی که گوشِ جانت را باز نکرده‌ای، کار و بارِ دنیا را به چشمِ سر می‌بینی؛ اما چون به بصیرت رسیدی، می‌گویی آن همه هیاهویِ دنیا در برابرِ این نورِ حق کجاست؟

در خراباتِ حقیقت، پیشِ عاشقانِ مست و از خود رسته، در آن جامِ صافِ معرفت، دیگر هیچ ناخالصی و پلیدی و نسب‌هایِ دنیوی نمی‌بینی.

عمرت را در حساب و کتاب‌هایِ دنیوی تلف کردی؛ در صفایِ رویِ یار بنگر، آیا جایی برای این حساب و کتاب‌هایِ بیهوده باقی می‌ماند؟

وقتی دلی پرشور پیدا کنی و در دریایِ دل غوطه‌ور شوی، این نغمه را سر می‌دهی که این دریایِ بی‌کرانِ حقیقت، عمق و پایانی ندارد.