دیوان شمس - غزلیات

در پیشگاه تو جرئت می‌کنم و نام تو را جان می‌گذارم؛ چقدر عجیب و جسورانه است که بخواهم با کلماتِ محدود، تو را که فراتر از هر توصیفی هستی، خطاب کنم.

تو هم‌اکنون در این مکان حضور داری و من شرم نمی‌کنم که از زیبایی‌هایِ مجازیِ این جهان سخن بگویم؟ چقدر بی‌پروا و عجیب است که در حضورِ خورشید، از چراغِ کوچکِ دیگران حرف بزنم.

زمانی که آن پادشاهِ بی‌نشان، عالمِ هستی را با جمالِ خویش آراسته است، من باز هم از شکل و نشان و صفاتِ ظاهری سخن می‌گویم؟ این کار چقدر حیرت‌آور و بی‌منطق است.

وقتی که نورِ آن حقیقتِ بی‌مکان، تمامِ آفاق و کرانه‌ها را فرا گرفته است، من از جا و مکانِ او صحبت می‌کنم؟ چقدر عجیب است که در بندِ جغرافیا بمانم وقتی او همه‌جاست.

در برابرِ این دکانِ هستی که معدنِ شادیِ حقیقی است، من از سود و زیانِ دنیوی حرف می‌زنم؟ چقدر مضحک است که در دریایِ بی‌کرانِ شادی، درگیرِ حساب و کتاب‌های کوچک باشم.

در برابرِ چنین دانایِ اسراری که از نهانِ قلبِ من آگاه است، من از کژی‌ها و پنهان‌کاری‌هایِ دلم سخن می‌گویم؟ چقدر عجیب است که بخواهم چیزی را از کسی که دانا به نهان است، پنهان کنم.

وقتی که وجودِ جهانِ هستی در برابرِ خورشیدِ حقیقت محو و ناچیز شده است، من باز هم از افسانه‌هایِ این جهان می‌گویم؟ چقدر بی‌هوده است پرداختن به قصه و داستان در برابرِ متنِ اصلیِ هستی.

اکنون که زمانِ قربِ الهی و اوجِ نزدیکی به او فرارسیده است، من از قصهٔ کمان‌هایِ کوچک و کودکانه می‌گویم؟ چقدر حیرت‌انگیز است که به جایِ توجه به اصلِ قرب، به ابزارهایِ بازیِ کودکانه سرگرم شوم.

از آن حقیقتی که جانِ جانان به سویِ او روان شده است، من برای کسانی که خود بی‌جان و مرده‌دل‌اند سخن می‌گویم؟ چه کارِ بیهوده‌ای است که به کسی که نمی‌فهمد، اسرارِ الهی را بازگو کنی.

سخنی را که حتی جانِ آدمی هم طاقتِ درکِ آن را ندارد و به آن محرم نیست، من می‌خواهم با راهِ دهان و زبانِ محدودِ انسانی بیان کنم؟ این کار چقدر از رویِ جهل و حیرت‌انگیز است.

زمانی که تو پادشاهِ صدها جان و جهانی، من همچنان از جان و جهانِ محدودِ خودم سخن می‌گویم؟ چقدر عجیب و بی‌خردانه است که این‌گونه خود را با تو بسنجم.