دیوان شمس - غزلیات

اگر همه کارهای دنیا رو به خرابی نهاد و بی‌نتیجه ماند، کارِ تو و تلاشِ تو چه شد؟ اگر سراسر این جهانِ مادی به بتکده‌ای پر از نقش و نگارهای فریبنده تبدیل شد، آن بتِ حقیقی و گران‌بها (محبوبِ ازلی) که تو در جست‌وجوی آن بودی، کجاست؟

فرض کن که قحطی در جهان رخ داده و دیگر نان و رزقی باقی نمانده است؛ ای پادشاهی که هم پیدا هستی و هم پنهان، اکنون آن پیمانه و انبارِ ذخیره‌ات که قرار بود مایه بقای جان باشد، کجاست؟

فرض کن که جهان سراسر خار و گزنده و پر از خطر است؛ ای شادی‌بخشِ جان، آن باغ و بوستانِ دل‌انگیز و آن گلزارِ وجودِ تو که باید در میانِ این سختی‌ها پناهگاهت باشد، کجاست؟

فرض کن که خویِ بخشندگی در جهان مرده و بخل و تنگ‌نظری بر همه‌چیز چیره شده است؛ ای جان و دیدگانِ ما، آن پاداش و مقرریِ الهی که قرار بود تو را سرشار کند، کجاست؟

فرض کن که خورشید و ماه هر دو در سیاهیِ دوزخ (سقر) فرو رفته و خاموش شده‌اند؛ ای یاری‌رسانِ شنوایی و بیناییِ ما، آن شعله‌ور بودن و نورِ وجودیِ تو که راهنمای ماست، کجاست؟

فرض کن که در این بازار، هیچ هنرمند و جوهری‌شناسی نیست و مشتری برای خریدِ کالای تو وجود ندارد؛ اما تو چرا سروری نمی‌کنی؟ آن بارانِ گوهرِ معنوی که از وجودِ تو باید ببارد، کجاست؟

فرض کن که دیگر دهانی برای سخن گفتن و زبانی برای بیانِ حقیقت وجود ندارد؛ در این صورت، آن جوششِ درونیِ اسرار که باید بی‌واسطه و خاموش جاری شود، کجاست؟

آگاه باش و این بهانه‌ها را کنار بگذار؛ ما اکنون مستِ وصال و دیدارِ محبوبیم. وقت تنگ است و فرصت در حالِ اتمام، پس به شتاب بیا و آن میخانه‌ای که تو در آن سکونت داری (مقامِ وصل)، کجاست؟

دقیق و هوشیارانه به این حالِ مستیِ من نگاه کن که هم‌دل و هم‌دستِ من است. اگر تو عقلت را از دست نداده‌ای و دچارِ فراموشی و دیوانگی نیستی، پس آن لباسِ رسمی و دستارِ بزرگی و ادعای تو کجاست؟

یک غریبه کلاهت را برد و دیگری قبای تو را به غارت برد؛ صورتت از رنج و بیماری زرد شده است، پس آن حامی و محافظی که قرار بود نگهدارِ تو باشد، کجاست؟

در راهِ مستانِ همیشگیِ خدا، دشمنی راهزنی می‌کند؛ چرا تو که مدعیِ حقیقت هستی، پاسداری و شحنگی نمی‌کنی؟ آن سلاح و چوبه دارِ تنبیه که باید با آن دشمن را دفع کنی، کجاست؟

خاموش باش ای کسی که کلماتِ بیهوده می‌پراکنی، زیرا سخنِ تو درخورِ گوشِ خاموشان و عارفان نیست؛ تو که در کارِ ترجمه و تفسیرِ خلق هستی، آن حقیقتِ حال و آن گفتارِ راستینِ خودت کجاست؟