دیوان شمس - غزلیات

همه وجودِ ما، تن و جانمان، بنده و اسیرِ خنده‌های شیرینِ محبوب است. عقل و خرد در برابرِ زیبایی او حیران و درمانده‌اند و دلِ ما سرشار از شیرینیِ وجودِ اوست.

هدف و مرادِ سرِ ما، ساغرِ شرابِ معنویِ اوست که عقلِ ظاهریِ انسان را از پای درمی‌آورد و هدفِ دلِ ما، همان دولت و لطفِ جاودانه‌ی اوست.

چرخِ گردون در برابرِ او چیزی نیست جز خیمه‌ای کهنه و فرسوده. قهرمانانِ بزرگی چون رستم و حمزه نیز در برابرِ اقتدارِ او هیچ‌کاره‌اند و به راحتی از پای در می‌آیند.

او چنان معجزی دارد که هرگاه به سمتِ دلِ مرده (انسانی که در غفلت است) برود، آن دل زنده می‌شود و هرگاه به سوی درویشی بنگرد، حتی لباسِ ژنده و پاره‌ی او از تجلیِ نورِ او، چون برق می‌درخشد.

هیچ‌گاه صورت و یادِ او از قلبِ من بیرون نرفته است و نخواهد رفت؛ چرا که او بی‌همتاست و هیچ‌کس در هستی، همسر و مانندی برای او نبوده و نخواهد بود.

جهان و پادشاهیِ آن ارزشی ندارد که کسی به آن افتخار کند؛ بلکه این جهان است که باید به خودش ببالد که چنین خداوندی (محبوبی) دارد.

خوشا به حالِ دلی که غصه و اندیشه‌اش تویی؛ و خجسته باد راهی که تو در آن، باج‌گیر و مقصودِ نهاییِ آن هستی.

دلبرِ واقعیِ ما همان عشق است و ما خود را درگیرِ نقش و نگارهای ظاهری نمی‌کنیم؛ وقتی دلِ ما با عشقِ او زنده و زاینده است، دیگر نقش و صورت چه اهمیتی دارد؟

او گفت که از این پس مگسان را (طالبانِ لذت‌های دنیوی) از شکر (لذتِ حقیقت) دور می‌کنم؛ چه مگسِ خوش‌بختی است آن‌که تو مانعِ راهِ او باشی و او را مدیریت کنی.

ظاهرِ جهان مثلِ دزد و فریبکار است و خودِ محبوب نگهدارنده‌ی کیسه‌ی حقیقت است؛ حتی دام و دانه و مرگ و زندگی، همگی در دستانِ اوست و به فرمانِ اوست.

سخن را کوتاه کن، اگرچه گفتنِ این حرف‌ها در ظاهر آسان به نظر می‌رسد؛ اما در میانِ هزاران نفر، حتی یک نفر هم نیست که حقیقتِ او را آن‌گونه که باید، بشناسد.