دیوان شمس - غزلیات

دست از حیله‌گری و حسابگری‌های عقلانی بردار و به عشق پناه ببر. همچون پروانه‌ای که بی‌پروا خود را به آتش می‌سپارد، تو نیز در آتشِ عشقِ الهی بسوز و فانی شو.

هر چه را که به آن وابسته‌ای رها کن و تعلقات دنیوی را در هم بشکن، تا شایسته شوی که در جمع عاشقان راه یابی و با آن‌ها هم‌نفس شوی.

قلب خود را از هرگونه کینه و کدورت کاملاً پاک کن و به طهارت کامل برس، تا ظرفیت آن را بیابی که جام وجودت را از شراب عشق پر کنی.

برای آنکه مورد توجهِ معشوق ازلی قرار گیری، باید از هویت مادی فراتر رفته و به مقام جان برسی؛ و اگر با مستانِ حقیقت هم‌سفر شدی، باید تو نیز حالتِ مستی و بی‌خودی به خود بگیری.

آن گوشواره‌ای که زینت‌بخش چهره معشوق است با آن هم‌نشین شده؛ تو نیز باید به آن مرتبه از کمال و نفاست برسی که همچون مرواریدی بی‌همتا در پیشگاه او جلوه‌گر شوی.

وقتی روح تو در گیر و دار داستان شیرین عشق ما قرار گرفت و محو شد، خودخواهی را کنار بگذار و در این دریای عشق غرق شو تا نام و نشانت به افسانه‌ای از عاشقان بدل شود.

از تاریکیِ جهل و قبرِ تن بیرون بیا و به مقامِ روشناییِ شب قدر و وصل الهی برس؛ و چون به آن نورانیت رسیدی، مأمنی برای ارواحِ مشتاق شو.

اندیشه تو هر سو که رود، تو را به همان سمت می‌کشاند. پس از مرزهای محدود اندیشه عبور کن و همچون قضای الهی که بی‌چون‌ و چرا جاری است، تسلیمِ محض باش.

تمایلات نفسانی و هوس‌های دنیوی همچون قفلی بر دل ماست. تو باید با تزکیه نفس، همچون دندانه‌های کلیدِ حق‌بین عمل کنی و گره از کارِ بسته بگشایی.

پیامبر اکرم (ص) ستون چوبی مسجد را که از فراق ایشان ناله می‌کرد، نوازش کرد. اگر تو از آن چوب کمتر نیستی، باید برای وصالِ حقیقت ناله کنی و مشتاق باشی.

سلیمانِ روح تو را به درک اسرارِ غیبی فرا می‌خواند. اگر همچون صیادِ نفس عمل کنی، مرغانِ معنوی از تو رمیده می‌شوند؛ پس همچون لانه‌ای آرام باش تا حقیقت به سوی تو بازگردد.

اگر معشوق پرده از جمال برکشید، تو همچون آینه‌ای صیقلی، بازتاب‌دهنده او باش؛ و اگر زلفِ پریشانش را آشکار کرد، تو همچون شانه‌ای باش که در میانِ آن زلفِ پر پیچ و خم، خدمتگزارِ اوست.

تا کی مانند مهره‌های شطرنج با تردید و کجی حرکت می‌کنی؟ از این سرگشتگی و رفتارهای کودکانه دست بردار و به مقامِ خردمندی و دانایی در راهِ عشق برس.

شکرانهٔ عشق را نمی‌توان با هدایای مادی پرداخت. مال و دارایی را رها کن و جانِ خود را به عنوانِ شکرانه پیشکشِ درگاهِ عشق کن.

تو مدتی در عالمِ جمادات بودی، سپس به مقامِ حیوانی رسیدی و پس از آن به مرتبهٔ جان و آگاهی دست یافتی؛ اکنون وقت آن است که به مقامِ جانان و وصلِ مطلق برسی.

ای که با زبانِ گویا بر بامِ خانه‌ات سخن‌پردازی می‌کنی، تا کی می‌خواهی در بندِ گفتگو بمانی؟ نطق و سخنوری را رها کن و در خاموشیِ مطلق، به کمالِ بی‌چون و چرا برس.