دیوان شمس - غزلیات

دل مرا ربودی و آن را به زاغان (کنایه از نااهلان یا فرومایگان) سپردی؛ من نیز در عوض، خیال تو را در بندِ اندیشه‌ام گروگان گرفتم تا این خسارتِ دوری را تلافی کنم.

در هر رفتاری که تو داری، من نیز همان را تکرار می‌کنم؛ اگر به سویی روی، من نیز می‌آیم؛ اگر مرا برگیری، من نیز تو را می‌گیرم؛ سخنانی که بر زبان می‌آوری، من نیز بازگو می‌کنم؛ این رفتار، شیوه و نشانه‌یِ مستانِ عاشق‌پیشه است.

سزاوار نیست که با من این‌گونه ستم کنی و مرا در شرایطی قرار دهی که از شدتِ غم، گریبانِ خود را چاک دهم.

آن شرابی را که وعده‌اش را داده بودی، برایم بیاور. ادعا نکن که نگفته بودم (یا خبر نداشتم)؛ از آزار دادنِ من دست بردار و مرا به حالِ خود وا مگذار.

شرابی به من بنوشان که باعثِ تمرکز و وحدتِ دل گردد؛ زیرا هنگامی که دل به وحدت می‌رسد و یکپارچه می‌شود، تعلقاتِ تنِ خاکیِ انسان پراکنده و ناچیز می‌شود.

من شرابی را که بهایی داشته باشد و خریدارانه باشد نمی‌خواهم؛ بلکه از آن دریایِ بی‌پایانِ بخششِ خود، شرابِ فراوان بر من ارزانی دار.

معامله‌ی ما این‌گونه است که تو شرابِ معرفت دهی و من در برابرِ تو سجده‌کنان و شاکر باشم؛ من سپاسگزاری کنم و تو نیز گوهرهایِ معنوی بر من بپاشی.

ای جانِ من، چنان مرا در دریایِ وجودت غرق کن که حتی خودِ «شکر کردن» نیز در من باقی نماند (به فنایِ مطلق برسم)؛ و سهمِ بخششِ خود را بر من دوچندان و چندبرابر کن.

شرابی از اعماقِ سینه و جانت بجوشان و جاری کن؛ تا با آمدنِ این بهارِ معنوی، این پاییزِ عمر و پژمردگیِ مرا به شکوفایی مبدل کنی.

ای جانِ من، مرا ویران کن و از خودِ کاذب تهی ساز؛ چرا که از شهری که ویران شده باشد، نه دیوانِ حکومتی و نه سلطان، هیچ خراج و مالیاتی نمی‌توانند بگیرند (یعنی عاشقِ فانی از قیدِ قدرت‌ها و تعلقاتِ دنیوی رهاست).

ای تن، ساکت باش تا جانِ حقیقی سخن بگوید؛ چرا که وقتی امورِ ظاهری و دنیوی (عثمان) سپری شود، حقیقتِ والایِ الهی (علی/امیر) پادشاه و حاکمِ وجود می‌شود.

من خاموش شدم، ای جان، اکنون نوبتِ توست که سخن بگویی؛ چرا که تو یوسفِ زیباییِ ما و کمالِ جانِ ما در سرزمینِ معنویت (کنعان) هستی.