دیوان شمس - غزلیات

با عاشقانِ حق‌جو همنشین باش و طریقِ عشق را پیشه کن، و هرگز حتی برای یک دم، با کسی که بویی از عشق نبرده است، هم‌سخن و هم‌نفس مشو.

اگر آن یارِ بلندمرتبه، حجابِ جلال و بزرگی را از چهره براندازد، تنها کسی می‌تواند جمالِ او را به تماشا بنشیند که خود از زنگارِ خودپرستی و حجاب‌هایِ نفسانی پاک باشد.

آن چهره‌ای را ببین که نشانه‌هایِ جمالِ الهی بر آن نقش بسته است؛ به کسی نگاه کن که گویی خورشیدِ حقیقت در پیشانی‌اش می‌درخشد.

از بس که آن محبوب، پرتوِ درخشانِ چهره‌اش را بر رخسارِ خویش افکنده است، ماهِ آسمان در برابرِ این درخشش، رنگ می‌بازد و همچون شطرنج‌بازی که مات شده، تسلیم زیبایی او می‌شود.

در پیچ و خمِ موهایش (طره)، رمز و رازِ عبادتِ خالصانه («ایاک نعبد») نهفته است و در نگاهِ فریبنده‌اش، تضرع و نیاز به یاریِ حق («ایاک نستعین») موج می‌زند.

پیکرِ او همچون موجوداتِ خیالی، از گوشت و پوست و رگ و خونِ مادی تهی است و سراسر وجودش، چه در ظاهر و چه در باطن، سرشار از لطف و شیرینیِ معنوی است.

از بس که آن نگارِ ازلی او را در آغوشِ لطفِ خویش گرفته، جانِ او عطر و بویِ معشوق را به خود گرفته و رنگ و بویِ خاک و تعلقاتِ دنیوی را کاملاً از دست داده است.

او سپیده‌دمی است که به تاریکی نمی‌گراید و شامی است که به سرخی نمی‌زند؛ ذاتی است فراتر از جهاتِ مکان و حیاتی است که با هیچ ناله و اندوهِ دنیوی آمیخته نیست.

همان‌طور که خورشید برای درخشش از آسمان نور نمی‌گیرد و گلِ سرخ برای خوشبویی به یاسمن نیاز ندارد، این جانِ پاک نیز کمالِ خود را از جایی وام نمی‌گیرد، چرا که خودِ سرچشمه‌ی نور و زیبایی است.

همچون ماهی، خاموش و بی‌گفت‌وگو باش و همچون آبِ دریا، زلال و صاف‌دل شو تا شایستگیِ آن را بیابی که امانت‌دارِ گنجینه‌ی اسرارِ الهی شوی.

رازی را در گوشِ جانت نجوا می‌کنم که به هیچ‌کس مگو؛ این حقیقتِ ناب که وصفش رفت، همان شمسِ دین، افتخارِ تبریز است.