دیوان شمس - غزلیات

وقتی که تو جانِ مرا می‌ستانی، مردن برای من همچون چشیدنِ شکر شیرین و لذت‌بخش است؛ زیرا در کنارِ تو بودن، بسیار شیرین‌تر از خودِ این زندگیِ دنیوی است.

این طبقِ تقدیر را بپذیر و با خود ببر، چرا که برای «خلیلِ حق» (حضرت ابراهیم)، مرگ نه آتش که باغی سرسبز و آبِ حیات است؛ حتی اگر در ظاهر، دشمنان (تمثیلِ آذر) آن را آتش تلقی کنند.

این سرِ داستان (جسم)، نشانه‌ی فنا و مردن است و آن سوی دیگر، نشانه‌ی زادن و حیاتِ ابدی. من از آن اوجِ معنوی نمی‌میرم، بلکه مرگِ من مربوط به این سویِ وجودِ مادی است.

جسمِ خاکی را رها کن و با جانِ رقصان به سوی آن جهانِ باقی بشتاب؛ اگر هم اکنون مرگ در نظرت با ترس و آشوب همراه است، از آن دوری نکن.

سوگند به ذاتِ پاکِ پروردگار که نُه آسمان در برابرِ عظمتِ این حقیقت، خاکسار و کوچک گشته‌اند؛ مرگ برای کسی که به وصالِ محبوب می‌رسد، مانندِ قند و شیرینیِ دستِ قناد است.

چرا باید از جان ترسید و گریخت؟ در حالی که جان سپردن، خودِ رسیدن به جانِ حقیقی است. چرا از معدن گریزان باشیم؟ در حالی که مرگ، معدنِ زر و حقیقت است.

هنگامی که از این قفسِ تن رها شوی، در گلستانی ابدی جای خواهی گرفت؛ شکستنِ این صدفِ جسم، همانند نمایان شدنِ مرواریدی ارزشمند (گوهرِ جان) است.

زمانی که حق تو را به سوی خود فراخواند و به سمت خویش بکشاند، رفتن به نزدِ او همچون ورود به بهشت است و مردن، مانندِ نوشیدن از کوثرِ گوارا خواهد بود.

مرگ، همچون آینه‌ای است که حقیقتِ تو در آن نمودار می‌شود؛ پس وقتی زیباییِ باطنِ تو در آن آینه افتد، خودِ آینه نیز فریاد می‌زند که چه منظره‌ی زیبایی است این مردن.

اگر انسانی باایمان و شیرین‌سیرت باشی، مرگت نیز برای تو ایمان و شیرینی است، و اگر کافر و تلخ‌کام باشی، مرگ نیز برای تو همان کفر و تلخی خواهد بود.

اگر همچون یوسف، زیبا و نیک‌سیرت باشی، آینه‌ی مرگ نیز همان زیبایی را به تو نشان می‌دهد؛ اما اگر چنین نباشی، در آن آینه جز چهره‌ی دردمند و مضطرب چیزی نخواهی دید.

سکوت کن، زیرا سخنِ تو همچون خضرِ جاویدان است که عمرِ ابدی دارد؛ اما برای آنان که از آبِ حیاتِ حقیقت بی‌خبرند، حقیقتِ مرگ کور و کر کننده است.