دیوان شمس - غزلیات

خداوند سبب‌سازِ کلِ هستی و دانا به تمامیِ امور است؛ همان سلطانی که قدرتِ بی‌انتهایش، حتی اموری را که در تصورِ عقل، ناممکن جلوه می‌کنند، ممکن می‌سازد.

در پیشگاهِ قدرتِ او، سخت‌ترین موادِ عالم همچون آهن، نرم‌تر از موم می‌شوند و در برابرِ تابشِ نورِ رخسارِ او، حتی درخشان‌ترین ستارگان نیز به تاریکی می‌گرایند و پنهان می‌مانند.

از سطحِ اندیشه‌های جزئی و محدود بیرون بیا و به اقیانوسِ عمیقِ خردِ الهی وارد شو. تو پیش از این تنها پوسته‌ی ظاهرِ آسمان را دیده‌ای، اکنون چشم بگشا و حقیقتِ جانِ آن را تماشا کن.

ای انسانِ بی‌خبر، چرا جانِ ارزشمندِ خود را به چنین مشتریِ بی‌نظیری (خداوند) نفروختی؟ در بازارِ غمِ عشقِ او، جان را همچون چیزی بی‌ارزش (علف) عرضه کن تا به بهایِ آن، هستیِ حقیقی را بازیابی.

کسی که در سرما و رخوتِ غفلت منجمد شده، کوچک‌ترین حرکتِ معنوی برایش دشوار به نظر می‌رسد؛ اما اگر اندکی با گرمای عشق جان بگیری، طی کردنِ این مسیر برایت آسان خواهد شد.

تو ذهنِ خود را با پی‌جویی‌های خشک و بی‌حاصل در بحث‌های منطقی فرسوده کردی؛ از این بندِ فکری رها شو تا تجلیِ نورِ حقیقت و برهانِ بی‌واسطه را در وجودت مشاهده کنی.

تو همواره به دنبالِ ترازوی سنجش و معیارهای ذهنی برای ارزیابیِ حقیقت هستی. این ترازوی محدود را کنار بگذار تا گوهرِ وجود را بدونِ نیاز به هیچ مقیاسی، بی‌واسطه درک کنی.

گاهی دنیا در نظرت تنگ و پرفشار است و گاهی میدانِ وسیعی برای پرواز. از شرابِ جان (عشق) بنوش تا پس از آن، تمامِ جهان را به وسعتِ یک میدانِ گسترده برای روحِ خود ببینی.

دیوِ نفس تو را طلسم کرده است، پس ذکرِ «قُل اَعوذ» (پناه بردن به خدا) بخوان. آن‌گاه که درونِ تو از آلودگی‌ها پاک و سرسبز شود، تمامِ عالم را سرشار از طراوت و زیباییِ الهی خواهی دید.

هنگامی که جانِ تو به سرسبزی و حیاتِ معنوی برسد، تمامِ جهان نیز در نگاهِ تو زنده و پویا می‌شود؛ این همان پیوندِ عجیبی است که میانِ جانِ انسان و کائنات وجود دارد.

هنگامی که خودت چرخ می‌زنی و سرت گیج می‌رود، کلِ آسمان را در حالِ چرخش می‌بینی. این‌گونه است که حرکتِ جهان، بازتابی از احوالاتِ درونیِ خودِ توست.

از آن جهت که تو جزئی از این جهانِ کل هستی، شبیه به آن خواهی شد. وقتی صفاتِ درونیِ تو نوسازی شود، این تغییر در تمامیِ ارکانِ هستیِ تو نیز نمودار می‌شود.

تمامِ عناصر و ارکانِ عالم، همچون لباسی هستند بر تنِ هستی، و صنعِ الهی همان جانِ اصلی است. پس اسیرِ ظاهر و لباس مباش و حقیقتِ انسان‌بودن را دریاب.

نشانه‌ی ایمانِ خود را در آینه‌ی عملت جستجو کن. حجاب‌های پندار را کنار بزن تا شعاعِ بی‌نظیرِ ایمانِ واقعی را در وجودت مشاهده کنی.

اگر عاشقِ حقیقتی، تنها در پیِ زیبایی و عشق باش و به دنبالِ فخر فروختن به احسان و نیکی مرو؛ و اگر در جایگاهِ خدمت‌گزارِ الهی (عباس‌صفت) قرار داری، بنشین و شاهدِ بخششِ بی‌منتِ او باش.

من در پیشگاهِ آن پادشاهِ جان، به تضرع و لابه پرداختم و پس از آن، او خود لب به سخن گشود؛ اکنون که دریایِ حقیقتِ او به جوش آمده، آن بی‌کرانگی را به تماشا بنشین.