دیوان شمس - غزلیات

آن جانِ حیوانی و نفسانی که جز خوراک و آخور (محل زیستن در نادانی) چیزی ندیده بود، به واسطه تحول و فیضی که خداوند در او ایجاد کرد، شایستگی ورود به گلزارِ معرفت و خردمندی را یافت.

خداوند بهاری تازه و غیر از این فصل بهارِ تقویمی دارد که در آن بهارِ روحانی، هیچ نشانه‌ای از کفر و بت‌پرستی باقی نمی‌ماند و همه چیز به طهارت می‌رسد.

از نسیم آن بهارِ الهی، جغد (که نماد سیاهی و ویران‌نشینی است) به مقامی بالاتر از باز سپید (که پرنده‌ای شکاری و شریف است) می‌رسد و زغن (پرنده‌ای ضعیف) از شیر قوی‌تر می‌شود؛ این اشاره به دگرگونی احوال سالک با دمِ قدسی است.

همه موجودات در آن فضا زنده شدند و برای سپاس‌گزاری لب گشودند و بوسه‌ها چنان از عطر دهانِ یار مست شدند که خود به وجد آمدند.

بادِ صبا (نسیم سحری) با حرکات و نوازش‌های خود، ماده خوشبو (لخلخه) را پراکند تا به غنچه‌هایِ شکوفاشده در چمن (کودکانِ معنوی) رسم زیبایی و حسنِ رفتار را بیاموزد.

آیا این باد و درختان، جبرئیل و مریم هستند؟ به این بازیِ شگفت‌انگیزِ طبیعت بنگر که چگونه همچون پیوند زن و شوهر، بذر حیات و زیبایی را می‌پاشند و عالم را بارور می‌کنند.

ابر هنگامی که دید خوبان و پاکان در زیر پرده و سایه‌بانِ خلوتِ الهی نشسته‌اند، از سرِ اشتیاق، بارانِ گهر و مروارید بر سرِ آن‌ها نثار کرد.

چون گلِ سرخ از سرِ شادی گریبانِ خود را درید، گویی زمانِ آن فرا رسید که پیراهن یوسف به یعقوب برسد و چشم و دلش روشن شود.

وقتی لبانِ دلبر همچون عقیقِ یمنی خندید، بویِ رحمتِ الهی از جانبِ یمن به سویِ محمد (ص) وزیدن گرفت.

هرچقدر گفتیم، دلِ ما در عالمِ پراکندگی به آرامش نرسید، مگر زمانی که به جعد و گیسویِ پریشانِ آن زیبایِ زمانه (معشوق یا مرشد) نگاه کردیم.

ای شمس تبریز، طلوع کن و همچون خورشید تیغِ نورانی خود را فرود آور؛ زیرا شمشیرِ خورشید، جان را مانندِ یک سپرِ صیقل‌خورده، درخشان و تابناک می‌کند.