دیوان شمس - غزلیات

ای محبوب من، دلبستگیِ من به تو چنان است که ماهیان به آب دارند؛ اگر لحظه‌ای از من روی برگردانی، جانِ من که همچون ماهی در این حوضِ هستی است، تاب نمی‌آورد و از بین می‌رود.

همان‌طور که ماهیان نمی‌توانند حتی لحظه‌ای بیرون از آب زنده بمانند، عاشقان نیز تاب و توانِ دوری از تو را که مایه حیاتِ دل‌هایِ آنان هستی، ندارند.

آب، جان‌بخشِ ماهی است؛ وقتی ماهی جان نداشته باشد، چگونه می‌تواند صبر پیشه کند؟ وقتی جانِ آدمی (که همان عشق است) از دست برود، دیگر نه جانی باقی می‌ماند و نه صبری در کار است.

در نبودِ زیباییِ تو، تمامِ دنیا و آخرت برای من به منزله زندانی تنگ است. در چنین فراقی، حتی اگر آبِ حیات (آب زندگانی) را هم بنوشم، برایم زیان‌بار و ناگوار است.

این جهان که همچون نمایشگاهی از نقاشی‌های زیباست، سرشار از نشانه‌ها و تجلیاتِ توست؛ اما با این‌همه، هیچ‌کدام جایِ تو را نمی‌گیرند. تو آن حقیقتِ بی‌نشانی هستی که در هیچ نشانی محدود نمی‌شوی.

تو آن‌چنان در وجودِ من نفوذ کردی که قطره‌ای از خونِ دلم را به وسعتِ یک جهانِ کامل کرده‌ای. من اکنون در چنان حیرت و شگفتی فرورفته‌ام که نمی‌توانم تفاوتِ میان آن قطره کوچک و کلِ جهان را تشخیص دهم.

تو خود با دستانت جامِ عشق را به لبانِ من نهادی و از آن شرابِ مستی نوشاندی؛ اکنون من در چنان غرق‌شدگی و مستی هستم که تفاوتِ بینِ جام و دهانِ خود را درک نمی‌کنم.

من در برابرِ این دریایِ مستی که از زمین تا آسمان را فرا گرفته، کسی نیستم. همه موجودات چنان از شرابِ عشقِ تو سرمست‌اند که دیگر مرزهایِ زمین و آسمان را نمی‌شناسند.

بسیاری از شبانان و مدعیانِ هدایت مانند من، گوسفندانِ وجودِ خود (روح و جانشان) را به گرگِ روزگار سپرده‌اند. تو با این گوسفندان چه کردی که نه شبانی مانده و نه گله‌ای؟

اگر بخواهم تو را به زبان بیاورم، در سخن نمی‌گنجی و اگر بخواهم پنهانت کنم، وضع بدتر می‌شود. بزرگی و عظمتِ تو چنان است که نه در این جهانِ مادی می‌گنجی و نه در اندیشه‌هایِ پنهان.

اگر من به این مرحله رسیده‌ام که حقیقتِ پنهان را از طریقِ عشق شناخته‌ام، دیگر مرا مؤمنِ به معنایِ عامِ آن مخوان؛ بلکه مرا کافر بنام، چرا که از قیدِ باورهایِ ظاهری رها شده‌ام.