دیوان شمس - غزلیات

زیبایی چهره او چنان است که فتوا می‌دهد از کعبه (مظاهرِ طاعتِ ظاهری) دست بکش و به بتخانه رو کن. زلفِ پر پیچ و تاب او نیز این ادعا را دارد که همه چیز، بازی و سرگرمی‌ای بیش نیست.

عقل می‌گوید وجودِ تو گوهری ارزشمند است و نباید آن را نابود کرد، اما عشق پاسخ می‌دهد که سنگِ سختی‌ها را بردار و بر این گوهرِ وجود بزن تا بشکند و خودیت از بین برود.

سنگِ عشق، گوهرِ هستیِ مرا شکست و مایه دریغ است که بر خودِ آن سنگ نیز آسیبی برسد. افسوس است که اگر بدن، قربانیِ روح شود، اصالتِ روح زیر سؤال برود.

آیا برای دل همین کافی نیست که معشوق دستش را به خونِ او آغشته است؟ و برای بت (معشوق) کافی نیست که مانند ابراهیم خلیل‌الله، بت‌شکن است؟

هر کس را که معشوق در پی او گشت، از جست‌وجوی بیهوده رهایی یافت و به مقصد رسید. و هر کس را که معشوق به عنوان «آنِ ما» پذیرفت، از قیدِ «من و ما» و منیّت آزاد شد.

آن لبِ شیرینی که زمانی شهدِ عسل را چشیده است، وصفش فراتر از بیان است؛ چرا که آن شیرینی در دهان نمی‌گنجد و با واژگانِ محدود قابل توصیف نیست.

آن که روحش صحرانورد و بیابان‌گرد است، از لرزه‌های دنیوی در امان است و کسی که وسعتش مانند دریاست، از دست دادنِ یک لباس (بدن و دنیای مادی) او را اندوهگین نمی‌کند.

اگر سلیمان پادشاهی‌اش را (به صورت موقت در قالبِ ماهی‌فروش) از دست داد، به مقامِ او آسیبی نرسید. اهریمن اگر انگشتریِ قدرت را ربود، همچنان اهریمن باقی ماند و ماهیتش عوض نشد.

حتی اگر انگشتریِ قدرت از دست برود، انگشتِ سلیمان همچنان همان انگشتِ پادشاهی است. انگشتری تنها پرده‌ای بود بر حقیقت، پس چشمِ حسود را بر آن مگمار.

چشمِ بدِ حسودان، خود را نابود می‌کند و ماهِ تابانِ ما از این حسادت‌ها بی‌نیاز و دور است. شمع اگر زیرِ لگن هم پنهان شود، نورش باقی است و بدنام نمی‌شود.