دیوان شمس - غزلیات

ای برادر، به درونِ خود نگاه کن و ببین که تو چه موجودی هستی؛ اگر خود را پرنده شکاریِ دست‌آموزِ پادشاهِ عالم می‌دانی، قدر و قیمتِ حقیقی و جایگاهِ والایِ خود را بازشناس.

هرکس که برای حق‌تعالی شریک و همتایی قائل است، آن باور را بازیچه و پندارِ غلط بدان و با چشمِ دل بنگر که در این جهان، خداوند بی‌مانند و بی‌شریک است.

عظمتِ نورِ الهی چنان است که خورشیدِ آسمان در برابرش همچون قطره‌ای ناچیز است؛ با چشمِ دل بنگر که تمامِ ذراتِ هستی از آن نور، سرمست و در جنب‌وجوش‌اند.

هرگاه پادشاهِ حقیقی (خداوند) را قبله و مقصدِ خود یافتی، هم‌جهت با سعادت و اقبال شو؛ چرا که وقتی از جامِ معرفتِ او نوشیدی، بخت و سرنوشتِ خود را با حقیقتِ هستی همراه و سازگار خواهی یافت.

پرسیدم: ای کیمیاگر، راهی نشان بده که مسِ وجودم را به طلایِ ناب تبدیل کنی؛ گفت: نزدِ صرافانِ دل (پاکان و عارفان) برو و کارِ آن‌ها را که شستن و پاک کردنِ جان از آلودگی‌هاست، سرمشقِ خود قرار بده.

پرسیدم: چگونه پرنده (روح) ابراهیم را زنده کردی؟ گفت: پر و بالِ وابستگی‌ها و خودخواهی را از خود جدا کن تا همین لحظه پروازِ حقیقت را در وجودت مشاهده کنی.

گفتم: روحِ ما از همان ابتدا بی‌پر و ناتوان بوده است. گفت: هشدار! این قفسِ تن را بشکن تا ببینی که روحِ تو از ازل (پیش از زمان و مکان) بی‌نیاز و آزاد بوده است.

آن لحظاتی را که در تنهایی و بدونِ همدمِ حقیقی سپری می‌کنی، هدر رفته بدان؛ چشمت را بگشا و در هر دم، حضورِ آن همدمِ واقعی را در وجودت مشاهده کن.

این ناله‌ها و سوز و گدازهایی که جانت در پیِ کمال برمی‌آورد، همچون دمِ عیسی مسیح که مردگان را زنده می‌کرد، حیات‌بخش است؛ آن‌ها را عاملِ زنده‌دلی و سامان‌یافتنِ جانت بدان.

فروتنیِ ناشی از خواری را رها کن و در عوض، خاکی بودن (تواضعِ حقیقی) را پیشه کن؛ چرا که وقتی وجودت از غرور پاک شد و همچون خاک در تواضع فرورفت، در گلستانِ الهی به والاترین جایگاه و عزت خواهی رسید.