دیوان شمس - غزلیات

ای کسی که در جستجوی راه حقیقت هستی، پندی دل‌نشین و درست به تو می‌دهم؛ پندی که مانندِ راه و رسمی نیکو، در جانت جای می‌گیرد.

هرگز با افراد حریص و دنیاطلب نشست‌وبرخاست نکن و از آن‌ها غافل مباش، چرا که همنشینی با آنان همچون بیماریِ گال (گرگین‌شدن)، جانِ تو را نیز به آلودگیِ طمع مبتلا می‌کند.

اگر بتوانی خارها و آلودگی‌های درونی (صفات نکوهیده) را از دلت پاک کنی، شیرینیِ ایمان و حقایق الهی را که در سوره تین به آن اشاره شده، در جانت احساس خواهی کرد.

ای کسی که از نظر روحی ناتوان و بی‌حاصل هستی، اگر به جایگاهِ مردانِ حق برسی، آنگاه حقیقت‌ها و معانیِ نابِ الهی از درونِ جانت می‌جوشند.

در آن هنگام، از چشمهٔ نگاهِ تو، نورها و حقایقی همچون ماه، زهره، خورشید و پروین که نماد زیبایی و درخشش هستند، پدیدار خواهند شد.

این آموزه‌های عشق را همین حالا بنوش و در وجودت جاری کن، زیرا تلقین‌ها و آموزش‌های بعد از مرگ در گور، برای تو سودی به اندازهٔ این معرفتِ جاری در زندگی نخواهد داشت.

بخشش و ثروت خود را چنان در اختیارِ نیکان قرار ده که افرادِ زشت‌سیرت نتوانند با زبان‌بازی و چاپلوسی، تو را فریب دهند.

انسان‌های آزاده و نیک‌نهاد، جز تشخیصِ حق از باطل و بینشِ عارفانه چیزی نمی‌خواهند؛ پس تلاش نکن با کادوها یا ظواهرِ دنیوی آن‌ها را فریب دهی.

برای آن جان‌های پاک و روشن‌ضمیر، بسیار ننگین است که تو بخواهی فضولاتِ دنیوی را به جای ارزش‌های والا به آن‌ها عرضه کنی؛ چرا که اهل حقیقت، این داد و ستدهای حقیر را پست می‌شمارند.

سنگِ زیرینِ آسیاب، تنها باری را تحمل می‌کند و فایده‌اش فقط زیرِ پا بودن است؛ پس صرفِ تحملِ بار، به تنهایی به معنای ارزشمند بودن نیست.

در میانِ سنگ‌ها، آن سنگی ارزشمندتر است که ضرباتِ سنگینِ تیشه و ابزارِ سنگ‌تراشی را بیشتر تحمل کرده باشد.

همان‌گونه که کوه سینا (طور) با تجلیِ خداوند جایگاهِ ظهورِ فضل شد، قلبِ تو نیز با شکستن در راهِ عشق، به جایگاهِ تجلیِ حق تبدیل می‌شود.

خاموش باش و صبر پیشه کن؛ پس آن استقامت و تسلطِ تو بر نفس کجاست؟ چه کسی می‌تواند در دستِ پرقدرتِ عشق، همچنان بر خود مسلط و باوقار باقی بماند؟