دیوان شمس - غزلیات

بدون حضور و لطف خداوند، انجام هیچ کاری ممکن نیست؛ نه حرکت کردن و سخن گفتن، و نه حتی امور عادی و روزمره‌ای همچون شست‌وشو یا خوابیدن، بی‌یاد و حضور او معنا و برکتی ندارد.

ای کسی که درِ خانه‌ی حقیقت را می‌کوبی، تو نمی‌توانی این در را به روی خود باز کنی، زیرا همچنان گرفتارِ «هوشیاری» به معنای خودخواهی، تکبر و دلبستگی‌های دنیایی هستی و مدام گردن‌کشی می‌کنی.

این گردن‌کشی از طمع سرچشمه می‌گیرد؛ طمعی که همواره خواهانِ زر است و برای رسیدن به آن، خون می‌ریزد. این نفسِ طمع‌کار، مانند زنِ بارداری است که ویارِ خوردنِ گل و خاک دارد و به امور پست و بی‌ارزش دل می‌بندد.

عاشقِ حقیقیِ خداوند کسی است که در راه رسیدن به معشوق، از مال و جان می‌گذرد تا روحش همچون مرغی از این آسمانِ بسته‌ی دنیا که مانند گنبدی بدون روزنه است، رها شود و به سوی ملکوت پرواز کند.

اینکه مدام بگوییم «این را باید انجام دهم» و «آن را باید انجام دهم»، نشانه‌ای از شرکِ پنهان در قلب است. بنده‌ی واقعی خدا از این وسوسه‌های ذهنی رها و آزاد است، درست مانند گل سوسن که فارغ از قید و بندهاست.

آن «بایدِ» حقیقی که از جانب خداوند است، برای انسان گوهر و کمال به ارمغان می‌آورد. خدایا، این ساقیِ شیرین‌روش چه کرامات و الطاف بی‌کرانی در اختیار دارد!

وجود دو فرمانروا در یک خانه ممکن نیست و خانه را ویران می‌کند؛ دل انسان جایگاه دو پادشاه یعنی «نفس» و «خدا» نیست. یا او باید فرمانروای دل باشد و من بنده‌ی او باشم، در غیر این صورت، این هم‌نشینی چیزی جز پستی و پلیدی نیست.