دیوان شمس - غزلیات

ای بزرگوارِ خوش‌رفتار، از لطف و کرم تو این انتظار را دارم که در مدرسه، حجره‌ای در نزدیکیِ اتاقِ شهاب‌الدین به من اختصاص دهی.

اگر لازم است، به دروغ به عنوان قاصدِ قاضی به محکمه می‌روم، یا خود را فرستاده‌ی سلطان معرفی می‌کنم تا به وسیله‌ی این ترفندها، دعاها و درخواست‌هایم اجابت شود.

به این حیله و ترفند آن نوازنده (رباب) را در آن خانه جای می‌دهم که تو نامِ مرا تغییر دهی و عنوانِ «فلان‌الدین» را بر من بگذاری.

چرا که مردم فقط به ظاهر و نام‌ها توجه دارند و مانند میوه‌ی نارس هستند؛ آن‌ها از درونِ جانِ آدمیان بی‌خبرند و نمی‌دانند که آیا باطنِ یک فرد تلخ است یا شیرین.

و اگر قاضی هم از راه برسد و میل به شنیدن موسیقی و سماع داشته باشد، چنان ربابِ دلنوازی می‌زنم و چنان سماعی برپا می‌کنم که لذت‌بخش و شیرین باشد.

از صدای سماعِ من، حتی شخصی مثل «اقنجی» (که گویی کنایه از فردی مرده یا بی‌روح است) زنده می‌شود؛ سر از قبر بیرون می‌آورد، پا می‌کوبد و مرا تشویق می‌کند.

در آن حال، نوازنده با مستی و شورِ بسیار، کفنِ خود را به کناری می‌اندازد و پس از او، تمام مردگان بلافاصله از قبر بیرون می‌آیند.

تعجبی ندارد که صورت‌های بی‌جان با این نوای عشق برخیزند؛ چون در حقیقت، صورت‌هایِ عشقِ الهی در درونِ خودت زنده شده است، پس به درون بنگر.

از میانِ آدمیان، تنها آن کسی به کارِ حقیقت می‌آید که در درونِ تو زنده شده باشد؛ باقیِ تن و جسم، غباری بیش نیست که از جنسِ خاک است.

دلت هر لحظه درگیرِ نقش و خیالی است و تنت همواره حالتی افسرده و فناپذیر دارد؛ تو به خاطرِ این افسردگی و وابستگی به نقش‌هاست که با حقیقتِ اصلیِ خود همراه نیستی.

کسی به من می‌گوید: تو خودت اصلِ غزل و حقیقتی، پس آن را بازگو کن. اما من خاموش ماندم، چرا که شایسته نیست این گوهرِ گرانبها (خاتمِ حقیقت) را به دستِ هر شخصِ ناپاک و پست‌فطرت سپرد.