دیوان شمس - غزلیات

چرا انسانِ باورمند می‌کوشد تا همنوع خود را فریب دهد؟ برای فریب دادنِ کسی که از پیش شکسته و پریشان‌حال است، نیازی به این همه حیله و نیرنگ‌بازی نیست.

تمامِ جهان از نقش و داستانِ لیلی و مجنون (عشق‌های زمینی) پر شده است؛ اما چشمِ حقیقت‌بینِ روزگار، میلی به فریب دادنِ کسانی که گران‌جان و مادی‌گرا هستند، ندارد.

دریا از بخشندگیِ گوهر (مروارید) خود دریغ نمی‌ورزد و خساست نمی‌کند، اما تو چگونه روا می‌داری که با مکر و حیله، حقیقتِ ناب را فریب دهی؟

آن چشمِ زیبا (اشاره به معشوق یا امر قدسی) چه رسم و آیینِ عجیبی در عالم بنیان نهاده است که حتی مورچگان (ضعیفان) هم طمع کرده‌اند تا سلیمان (قدرتمند و صاحب‌حکمت) را فریب دهند!

دلم از این اندیشه مانند شیشه شکست و فروریخت که چرا عقلِ انسان چنین طمعِ خام و نابجایی دارد که بخواهد حقیقتِ پنهان و عارفانِ واصل را فریب دهد؟

گیتی از جلا و صیقلِ حق، به خانه‌ای پر از آینه تبدیل شده است؛ چه کسی شنیده است که کسی بخواهد زیبارویان و پاک‌دلان را فریب دهد؟

هر اندیشه‌ای که در ذهن انسان می‌جوشد، برای شکار و کسبِ نفع روان می‌شود؛ اما نمک چه انگیزه‌ای می‌تواند داشته باشد که بخواهد ظرفِ خود (نمکدان/منبع) را فریب دهد؟

این حیله‌گری به پلیدی می‌آموزد که چگونه به آبِ پاک، ناپاکی بیفزاید و به کلید یاد می‌دهد که چگونه کلیدِ دیگر را بفریبد.

چون آن حقیقتِ قاهر و پیروز، تمامِ رنگ‌ها و چهره‌های مکر را می‌شناسد و بر همه چیز آگاه است، پس آن آتشِ عشق چه رغبتی دارد که بخواهد "سپند" (عاشقانِ کوچک و نیازمند) را فریب دهد؟