دیوان شمس - غزلیات

در درونم چنین میل و کششی پدید آمده که باید این دلِ وابسته را در راهِ رسیدن به معشوق قربانی کنم؛ دیگر جایِ ترس و دودلی نیست و باید بی‌درنگ به این فرمانِ درونی عمل کرد.

آرامشِ من در این است که با دلِ مادی‌گرا و وابسته نباشم؛ چرا که تا دلِ من این‌گونه ناآرام است، نمی‌توانم به آرامشِ حقیقی برسم. باید از تعلقاتِ دل دست کشید و با جانِ خود دشمنی نکرد و راهِ رستگاری را پیمود.

چه میدانِ باشکوهی و چه مردانِ دلاوری که در مسیرِ مرگِ اختیاری (کشتنِ نفس) شادمان هستند. برایِ ورود به این میدان، باید سرِ خود را مانند گوی در راهِ یار رها کرد و بی‌پروا پیش رفت.

شگفتا از سرِ عاشق که مقدر شده تا در راهِ عشق بازیچه باشد. مبارک باد این سر و این تقدیر که با چنین شور و هیجانی در راهِ جانان می‌رقصد و پیش می‌رود.

اگر تو جوانمرد و بی‌باک هستی و اگر در خونِ خویش غلتیده‌ای (شهیدِ عشق شده‌ای)، پس چرا مانندِ افرادِ ترسو و بی‌اعتقاد، گردنِ خود را از ترس می‌خارانی؟

اگر تو مجنونِ زنجیربه‌پا هستی، باید سرِ این زنجیر را محکم بگیری و در مسیرِ عشق ثابت‌قدم باشی؛ و اگر از تبارِ شیرانِ شجاع هستی، چرا مانند گربه‌ای ترسیده در کیسه، خود را جمع کرده و پنهان شده‌ای؟

آن معشوقِ بی‌رحم (که جان و دل می‌ستاند) به من گفت که امشب مهمانِ تو هستم؛ ای دل، برای پذیرایی از این مهمانِ عزیز، باید جگرِ خود را کباب کنی و آماده‌یِ فداکاری باشی.

امشب بساطِ عشق به قدری مقدس است که خوابیدن مانندِ کفر و حرام‌خواری ناپسند است؛ زیرا امشب سلطانِ جان (خداوند) در سایه‌یِ شبِ سیاه نهان شده است.

صدایِ رباب (سازِ عرفانی) با مضرابش برمی‌خیزد و نواختنِ آهسته‌یِ کمانچه، چنان شور و حالی در من پدید می‌آورد که از ناله و فریاد، خواب از چشمانم ربوده می‌شود.

در جانم کشمکش‌ها و اضطراب‌هایِ بسیاری وجود دارد و به خوبی می‌دانم که چه کسی (معشوق) مرا به این سو و آن سو می‌کشد. دلم می‌خواهد لحظه‌ای آسوده باشم، اما این امکان برایم فراهم نیست.

هر روز عشق جنونِ تازه‌ای به سراغم می‌آورد و بازیِ جدیدی سرِ راهم می‌گذارد؛ من تنها بازیچه‌ای در دستِ او هستم که از این بازی‌هایِ شگفت‌انگیز، حیرت‌زده‌ام.

او مرا مانندِ جامی می‌چرخاند و گاه مانندِ ساغرِ شراب، خونم را می‌ریزد؛ گاه مانندِ شرابِ جوشان مرا به خروش می‌آورد و گاه مانندِ مستی ویرانگر، هستی‌ام را بر باد می‌دهد.

گاهی مرا چون میِ ناب می‌نوشاند و گاه چون چنگ به خروش و ناله می‌آورد؛ گاه در شبِ تاریکِ غم مرا می‌پوشاند و گاه در صبحِ روشنِ حقیقت، مرا بیدار و هوشیار می‌سازد.

اگر این حالات و مقامات از جانبِ شمس تبریزی است، چه لطف و عنایتی به بندگان دارد؛ و اگر از گردشِ فلک و تقدیرِ روزگار است، عجب دوره‌یِ باشکوه و عجیبی است.