دیوان شمس - غزلیات

من دزدی را دیدم که اموال و دارایی‌های مردم را می‌دزدید، اما این دزدِ ویژه (عشق) ما، خودِ «دزدِ وجود» یعنی همان نفسِ اماره را از میانِ ما ربود و نابود کرد.

وقتی دزد، قدرت و شکوهِ سلطانی دارد و دزدی می‌کند، مردم از او طلبِ امنیت می‌کنند؛ حال اگر خودِ سلطان دزد باشد، مردم از ظلمِ او به چه کسی پناه ببرند و امان بخواهند؟

عشق همان سلطانِ قدرتمندی است که دل‌ها را از تمامِ دزدانِ دیگر می‌رباید تا پیشِ رویِ خود ببرد و سرکشان را با خفت و خواری (موکشان) به درگاهِ حق بکشاند.

عشق همان دزدِ ماهری است که دلِ محافظان و نگاهبانان (شحنگان) را نیز می‌رباید؛ نگاه کن که چگونه حتی این محافظان نیز در خدمتِ این دزد قرار گرفته‌اند.

دیشب با فریاد به خفتگان گفتم که دزد آمده است، اما آن دزد (عشق) با چنان چابکی و مهارتی، قدرتِ تکلم را از دهانم گرفت و من را لال کرد.

خواستم دستِ او را ببندم و مهارش کنم، اما او دست‌های مرا بست؛ خواستم او را در زندانِ عقل و وجودم حبس کنم، اما او آن‌قدر عظیم است که در کلِ جهان نیز نمی‌گنجد.

از شدتِ لذتِ دزدیِ او، هر نگهبانی خود تبدیل به دزد شده و به صفِ عاشقان پیوسته است؛ و از حیلت و مکرِ اوست که هر هوشمندی، عقلِ خود را نهان کرده و دیوانگی پیشه کرده است.

مردمی را می‌بینی که نیمه‌شب جمع شده‌اند و می‌پرسند آن دزد کجاست؟ اما خودِ دزد میانِ همان جمع است و او نیز با آن‌ها می‌پرسد که آن دزد کجاست!

ای که سرچشمه‌ی تمامِ گفتگوها هستی، ای که هم دشمنِ نفسِ من و هم دوستِ جانِ منی، تو هم حیاتِ ابدی و هم بلا و واقعه‌ی ناگهانی هستی.

ای عشقی که در خون و رگ‌هایم جاری شدی و دلِ مرا به یغما بردی، تو را حلال کردم؛ هر چقدر می‌خواهی بر من زخم بزن و مرا رها مکن که من حقیقتاً از تو امان نمی‌خواهم.

کمانی که با دقت (سخته) ساخته شده را به زیبایی بکش و آن تیرِ خوش‌طعم (عشق) را بر من بزن؛ من فدای تیرِ تو و غلامِ کمانِ تو هستم.

زخمِ تو در رگ‌های من، عینِ زندگی و مایه افزونیِ جانِ من است؛ شمشیرِ تو بر گلوی من (برای قربانی شدن) نشسته است، اما حیف است که مرا بکشی چون من پیش از تو تسلیمِ تو بودم.

کجاست اسماعیلِ ذبیح که از خنجرِ تو شکرگزاری کند؟ و کجاست جرجیس که از زخم‌های پی‌در‌پیِ تو، هر لحظه جانی تازه سپارد؟

ای شمس تبریزی، مگر اینکه دوباره از سفرِ غیب بازگردی؛ چرا که تو مدتی در میانِ بشر بودی، اما اکنون همچون عنقا (سیمرغ) ناپیدا و بی‌نشان گشته‌ای.