دیوان شمس - غزلیات

با آن روحیه لطیف و سبک که همچون برگ گل و سمن داری، چنان زیبایی خیره‌کننده‌ای داری که اگر گلِ چمن تو را ببیند، از شرم و حیرتِ این کمال، مانندِ آن است که باری سنگین (سه من) بر دوش کشیده و در برابر تو خجل شده است.

ای که وجودت گلستانِ زندگی من است و حتی زخم زدنِ تو نیز برای من مایه‌ی خیر و سعادت است، بندگیِ درگاه تو برای من از پادشاهی بر تمام جهان باارزش‌تر است.

گفتی که به تو زندگی می‌بخشم؛ نه، این کار را نکن! بلکه بگو که تو را می‌کشم؛ چرا که می‌خواهم در آن لحظه‌ی فنا شدن به دست تو، همیشه زنده بمانم و مانندِ شمع در هنگامِ سر بریدن (در اوج اشتعال)، باقی باشم.

زاهدِ مصلحت‌اندیش، از خداوند طلبِ بخشایش و رحم دارد، اما عاشقِ راستین، از معشوق طلبِ زخم و رنجِ عشق می‌کند. زاهد، مرده‌ای است که لباسِ عافیت (قبا) بر تن دارد و عاشق، زنده‌ی جاودانی است که کفنِ فنا را به تن کرده است.

زاهد همواره در اندیشه‌ی رهایی جان و نجاتِ خویش است، اما عاشق، جانِ خود را در راه عشق قربانی می‌کند. زاهد می‌کوشد تا سرِ خود را حفظ کند و جان به سلامت ببرد، اما عاشق، دشمنِ جانِ خویش است و آن را با اشتیاق در پای معشوق می‌ریزد.

ای که در جانِ من همچون خورشید در برج حمل (که اوج تابندگی و آغاز بهار است) درخشیده‌ای، من نیز از پرتوِ روی تو به گونه‌ای دگرگون و گران‌بها شده‌ام که همچون عقیقِ یمنی که در تابش خورشید جلا می‌یابد، درخشان و ارزشمند گشته‌ام.