دیوان شمس - غزلیات

آن‌قدر به دورِ دل (مرکز وجودی) می‌چرخم که از این گردشِ بسیار، نه جسمم بتواند بارِ گناه و سنگینی را بر دوش کشد و نه جانم یارای ستیز و مقابله با او را داشته باشد؛ یعنی هر دو به تسلیم محض می‌رسند.

آن‌قدر طواف می‌کنم و آن‌قدر در میدانِ نبردِ عشق، جان‌بازی می‌کنم تا در نهایت، تمامِ ساختارِ منیتِ من، همانند پارچه‌ای که پود و تارش از هم گسسته شود، از هم بپاشد و به یگانگی برسم.

ای پسر (خطاب به نفس)، اگر تو لجباز و سرسختی، من نیز در راهِ رسیدن به مقصود لجبازترم؛ بدان که هر شیرِ نری (نماد غرور) سرانجام در برابرِ استقامت و پافشاریِ من در مسیر عشق، سرِ تسلیم فرود می‌آورد.

چرا جسم به دورِ جان نچرخد، در حالی که جانِ من مانند مشعلی در آسمان می‌درخشد؟ ای تو که نقطه مرکزیِ زیبایی و نهایتِ کشش در جانِ منی، همان‌طور که پرگار به دورِ مرکز می‌چرخد، من نیز گردِ تو می‌چرخم.

تا زمانی که آب (نیروی محرک) به سمت آسیا می‌آید، سنگِ آسیا می‌چرخد؛ تو از روی ناآگاهی خیال می‌کنی که این همه آرد محصولِ زحمتِ توست، در حالی که نیروی اصلی از جانبِ آب است.

او (خداوند) از کار و ادعاهای تو درباره‌ی گندم و خروار بی‌نیاز است؛ تا زمانی که آن جریانِ الهی (آب) برقرار است، جانِ تو مانند چرخِ آسیا در اسرارِ او در حرکت و تپش است.

من همچون غلبیری (الک) در دستانِ او هستم که مرا می‌چرخاند؛ کارِ او الک کردن است تا ناخالصی‌ها جدا شوند و کارِ من این است که در دستِ او باشم و این غربالگری را بپذیرم.

زمانی که نه صدقی باقی می‌ماند و نه ریایی، و نه نشانی از دوگانگی‌ها، آنگاه است که فریاد می‌زنم: ای یارِ گل‌چهره، بیا که وقتِ دیدار است.

ای جانِ مستِ من که دیشب از دستم گریختی و دور شدی، بیش از این این شکستِ مرا تماشا مکن و مشکن؛ برخیز ای سپه‌سالارِ سپاهِ جانِ من، و به سوی من بازگرد.

ای جانِ من که رفتارت خوش است، در پیشِ یارِ من با فروتنی بپیچ و طواف کن تا او تو را ببیند و خطاب به تو بگوید: ای جانِ من و ای داراییِ من.

این تنِ من مانند کلافی نخ است که حق آن را می‌تند (می‌بافد)؛ نمی‌دانم او با این کلاف و نخِ وجودِ من، چه بازی‌ای در می‌آورد و مرا به چه مقصودی می‌رساند.

آن نیرویِ کشش و نخی که کلابه را می‌گرداند پنهان است، اما چرخشِ کلابه پیداست؛ کلابه (جسم) بدونِ آن جذبه و ستیزِ درونی، نمی‌تواند حرکتی از خود داشته باشد.

تن مانند پارچه‌ی دستار است و جان مانند سر؛ همان‌طور که دستار به دورِ سر پیچیده می‌شود، تن نیز به دورِ جان می‌پیچد و هر پیچِ آن بر پیچِ دیگر، لایه لایه‌ی هستیِ مرا می‌سازد.

ای شمس تبریزی، تو گاهی همان دستاری (تن) و گاهی همان سری (جان)؛ می‌ترسم که با این پیچیدگی‌های وجودت، مرا در پیچ‌ و خمِ این دیدارِ عارفانه گمراه کنی.