دیوان شمس - غزلیات

دلدارِ من در باغِ هستی گام می‌نهاد و می‌گفت: ای جهان، تو اگرچه حوریان و زیبایی‌های بسیاری در اختیار داری، اما به من بنگر که در این میان تنها یک موجودِ بی‌همتا هستم.

تو قدرِ کلامِ مرا ندانستی و با من از درِ فریب و نیرنگ وارد شدی، اکنون بنگر که چگونه در آتشِ هجران و پشیمانیِ این روزگار می‌سوزی.

ای که آشوب‌ها برانگیختی و بر جانِ مردمان آتشِ عشق افکندی و از آسمانِ بی‌کرانِ خود بر دلِ هر انسان، ریسمانی پنهان برای هدایت یا آزمون آویخته‌ای.

در دریای صاف و زلالِ وجودِ تو، کلِ عالمِ هستی همچون خاشاک و موجودی ناچیز است؛ این خاشاک که همان نقش‌های مرد و زن است، در دریای وجودِ تو به رقص درآمده‌اند.

اگر این خاشاکِ هستی به واسطه موجِ حیاتِ تو می‌چرخد، تو از این دگرگونی هراسان مشو؛ بدان که تو تنها سازِ سرنایِ او هستی، پس سکوت کن و اجازه ده که او در تو بدمد و نغمه‌سرایی کند.

تو شمع‌هایِ وجودِ بسیاری را بیرون از سقفِ آسمان‌ها روشن کردی و نقش‌های فراوانی را خارج از محدودیتِ جسم و تن، بر لوحِ هستی نگاشتی.

ای که بدونِ تصورِ رویِ تو، تمامِ حقایقِ عالم خیال و وهمی بیش نیستند؛ ای که در غیابِ تو، جان در تنِ من، همچون مرده‌ای است که در کفن پیچیده شده است.

ای چشمِ من، بدونِ نورِ آن نورافروزِ حقیقی، به چیزی منگر و ای جانِ من، بدونِ آن جان‌بخشِ الهی، دعویِ حیات مکن.

پرسیدم که چرا ماجرایِ ما را جویا نمی‌شوی؟ پاسخ داد که پرسش‌هایِ من از جنسِ کلمات نیست که در گوش و دهن بگنجد، بلکه فراتر از ابزارهایِ حسی است.

ای کسی که سایه‌یِ معشوق را با خودِ معشوق اشتباه گرفتی؛ سال‌هاست که خودت را از این لباسِ ظاهری (تن) تشخیص ندادی و حقیقتِ خویش را نشناختی.

آن‌گاه که جانِ نامتناهیِ حضرتِ دوست بر جانِ محدودِ تو اثر کرد، دیگر گنجایشِ آن در بدنِ مادیِ تو ممکن نیست، همچنان که شمعِ فروزان در ظرفِ کوچکِ لگن نمی‌گنجد.