دیوان شمس - غزلیات

ای رهروان راه عشق، زمان کوچ از این جهان خاکی فرا رسیده است. ندای آماده‌باش برای سفر (طبل رحیل) از سوی عالمِ غیب به گوش جانم می‌رسد.

بنگر که ساربان (مرگ یا تقدیر) برخاسته و کالاها را آماده کرده است؛ او از ما برای سفر طلب حلالیت می‌کند، ای کاروانیان چرا در خواب غفلت مانده‌اید؟

این صداها که از جلو و عقب به گوش می‌رسد، نوای زنگِ کاروان و بانگِ کوچ است که لحظه‌به‌لحظه ما را به سوی عالمِ بی‌مکان (خداوند) می‌کشد.

از دلِ این ستارگانِ در حالِ افول و این آسمانِ نیلگون، مخلوقاتی شگفت‌انگیز پدیدار می‌شوند تا اسرارِ عالمِ غیب آشکار گردد.

ای انسان، این چرخِ گردون (دنیا) تو را در خوابی سنگین فرو برده است؛ وای بر این عمرِ ناپایدار و هشدار که از این خوابِ غفلت بیدار شوی.

ای دل، به سوی معشوق حرکت کن و ای یار، به سوی یارش بشتاب؛ ای پاسبان (نفس آگاه)، بیدار باش که شایسته نیست نگهبانِ کاروانِ جان، در خواب باشد.

از هر سو نورِ آگاهی و صداهای تکاپو شنیده می‌شود، گویی امشب این جهانِ مادی، آبستنِ زایشی بزرگ است تا جهانی جاودان پدید آید.

تو که در آغاز خاک بودی و اکنون صاحب دل و آگاهی شدی، و از نادانی به مقامِ عقل رسیدی؛ همان کسی که تو را چنین رشد داد، اکنون تو را با کمالِ اشتیاق به سوی خود می‌خواند.

در کشمکش‌های این مسیر، حتی ناخوشی‌ها و سختی‌هایش نیز شیرین است؛ آتش‌هایش در حقیقت آبِ گوارا هستند، پس در برابر این راه مقاومت نکن و چهره در هم مکش.

کارِ او نفوذ به جان و شکستنِ توبه‌های ظاهری است؛ از مکر و شگفتی‌های بی‌شمارِ اوست که تمامِ ذراتِ هستی لرزان و بی‌قرارند.

ای کسی که با غرور و ریش‌خند ادعای بزرگی و ریاست می‌کنی؛ تا کی می‌خواهی سرکشی کنی؟ در برابر حقیقت تسلیم شو، وگرنه تو را با قهر و اجبار (مانند خم کردنِ کمان) به تسلیم وا می‌دارند.

تو که بذرِ فریب و ریا می‌کاشتی و همواره حسرت می‌خوردی و حقیقتِ حق را هیچ و نیستی می‌پنداشتی، اکنون نتیجه‌ی عملت را ببین.

ای که به پستی خو گرفته‌ای، تو شایسته‌ی کاه و علف و جایگاه‌های تاریک و حقیر هستی؛ تو مایه‌ی شرمساری برای اصل و تبارِ خودت هستی.

خشم و تندی‌هایی که از من سر می‌زند، از آنِ خودم نیست بلکه کسی دیگر (خداوند) در من است که این چنین خشم می‌ورزد؛ اگر آبِ سوزان می‌بیند، بدان که از آتشِ الهی است.

من در دستانم سنگی ندارم که به کسی پرتاب کنم و با کسی سرِ جنگ ندارم؛ من با هیچ‌کس در ستیز نیستم زیرا درونم همچون گلستانی سرشار از صلح و زیبایی است.

بنابراین، خشمِ من نیز از سرچشمه‌ای دیگر (عالمِ ماوراء) است؛ من بر آستانه‌ی میانِ دنیای مادی و عالمِ غیب نشسته‌ام و ناظرِ هر دو جهانم.

بر آستانه‌ی درگاهِ آن کسی نشسته‌ام که بی آنکه حرفی بزند، گوینده‌ی تمامِ حقایق است؛ این اشاره و رمز کافی است، دیگر سخن نگو و زبان در کام بکش.