دیوان شمس - غزلیات

اگر عشقِ تو در پایانِ عمر به سراغِ تو بیاید، از عشق‌هایی که از ابتدای زندگی داشته‌ای، قدرتمندتر و فزاینده‌تر خواهد بود؛ چرا که خداوند در تقدیرِ تو نوشته است که آخرین‌ها، در واقع اولین‌ها (پیش‌گامان) هستند.

نشان و امضایِ (طغرای) فرمانِ الهی به سببِ پیروزی‌های بی‌شمار (انا فتحنا) زرین و درخشان گشته است و صورت‌های عالمِ هستی، از دریایِ زلال و نیلگونِ جانِ الهی سر بر آورده‌اند.

گویا آدمِ نخستین بار دیگر به جهان بازگشته و بر تختِ ایمان تکیه زده است؛ و تمامِ فرشتگان و صف‌بستگانِ عالمِ بالا برای او در حالِ سجده و شکرگزاری‌اند.

رستم که در جهان نمادِ پهلوانی و قدرت است، در برابرِ ردیفِ عاشقانِ حقیقی چه جایگاهی دارد؟ این عاشقان، هر روز با اسبِ تیزتکِ خود (نمادِ همت و اراده) در دریایی از خون (دشواری‌های راه) می‌تازند.

در هر سو و در میانِ این دریایِ پر از دشواری، عاشقانِ بسیاری با سرِ پرشور (ببریده‌سر) جان‌فشانی می‌کنند و در حالِ بازگشت به سوی خدا، خندان و شادمان در رقص‌اند.

اگر سایه‌یِ عاشقِ حقیقی بر کوهی سنگین بیفتد، آن کوه از شدتِ شورِ عشق به جنبش در می‌آید؛ نُه آسمان بر درستیِ این حقیقت شهادت می‌دهند؛ تو اگر این را باور نداری، آزمون کن و خود بنگر.

وقتی تابشِ نورِ الهی بر کوه می‌تابد، صدایِ متلاشی شدنِ آن را بشنو؛ اصلاً کوه در برابرِ این نور چه ارزشی دارد، همان کوهی که در برابرِ تجلیِ خدا بر موسی، طاقت نیاورد و خرد شد؟

در برابرِ مقامِ انسانی که چون موسی آینه‌یِ تجلیِ حق است، آسمان همچون نردبانی کوچک و ناچیز است؛ این آسمان و ریسمانِ مادی در برابرِ عظمتِ جانِِ عارف چه ارزشی دارد؟

بدنِ خود را همچون مشتی کاه بدان که دریایی از جان در زیرِ آن نهفته است؛ اگرچه از ظاهر، ذره‌ای ناچیز به نظر می‌رسی، اما در باطن، صدها خورشید در وجودِ تو می‌تابد.

خداوند برای تو سفره‌ای از نور و رزقِ معنوی گسترده است؛ تو که در تقدیرِ ازلی، مطلوب و محبوبِ حق بودی، اکنون به طالبِ او تبدیل شده‌ای.

او (معشوق یا بختِ نیک) امسال بذرِ این عشق را در دلِ من کاشته و برگ‌های آن روییده است؛ این نهال از دلِ خاک سر برآورده و با زیباییِ خویش، خود را افسون و مسحور کرده است.

جانِ من از کاسه‌یِ شرابِ عشقِ او مست شده است؛ چه کاسه و چه طشتِ زیبایی! آن‌چنان که آسمان (طشتِ گردون) در برابرِ سجده‌یِ او واژگون گشته و سر تعظیم فرود آورده است.

ای شمسِ تبریزی، از رویِ لطف و کرم، ای کسی که مایه‌یِ حسرتِ بهشت و ارم هستی؛ از وقتی که عشقِ تو در من چنگ انداخت و وجودم را در دست گرفت، من همچون سازِ ارغنون در دستِ تو به نوا درآمدم.