دیوان شمس - غزلیات

آه، چه شگفت‌آور است که منِ حقیقیِ من، از هر رنگ و نشان و ویژگیِ ظاهری پاک و خالی است. کی پیش خواهد آمد که بتوانم خودِ واقعی‌ام را آن‌گونه که هستم، بدونِ حجابِ اوهام، تماشا کنم؟

از من خواستی که اسرارِ نهان را آشکار کنم، اما مگر در این مقامِ فنا و نیستی که من در آن غرق شده‌ام، جایی برایِ 'میان' (مرکز یا واسطه) باقی مانده است که بخواهم چیزی را در آن عرضه کنم؟

چه زمانی این روحِ ناآرامِ من به آرامش و سکونِ مطلق خواهد رسید؟ روحی که با وجودِ این‌همه بی‌آرامی، در حقیقت از جنسِ سکون و آرامشِ ازلی است.

دریایِ وجودِ من، در خودِ خویش غرق شد و به عمقِ خود رسید. چه دریایِ شگفت‌انگیز و بی‌کرانی هستم من که در نهایتِ استقلال، در خویشتنِ خود مستغرق است.

مرا به جستجویِ این دنیا و آن دنیا وادار نکن؛ چرا که هر دویِ این‌ها در آن جهانِ وسیع و حقیقتِ متعالی که من به آن دست یافته‌ام، گم و بی‌معنا شده‌اند.

همانندِ عدم و نیستی، از هرگونه سود و زیانِ دنیوی آزاد و فارغ هستم. چه هستیِ شگفت‌انگیزی دارم که از هرگونه نفع و ضررِ مادی بری است.

به او (حق/شمس) گفتم: ای جانِ من، تو همان حقیقتِ وجودِ منی. او پاسخ داد: در این جایگاه که من آشکار و هویدا هستم، سخن گفتن از 'عین' و حقیقتِ جداگانه چه معنایی دارد؟

پرسیدم آیا تو همان هستی؟ (پاسخی که در پی‌اش بودم)، گفت: ساکت باش و خاموش؛ حقیقتی که من هستم، در قالبِ تنگِ کلمات و زبان نمی‌گنجد.

گفتم: از آنجا که تو در قالبِ زبان و کلام نمی‌گنجی، پس چقدر عجیب و شگفت‌آور است که تو همین گوینده‌یِ بی‌زبانی هستی که از درونِ من سخن می‌گوید.

در مسیرِ فنا و نیستی، همچون ماه که بدونِ پا در آسمان حرکت می‌کند، گام برمی‌داشتم. چه شگفت است این مسافرِ بی‌پا که من هستم (اشاره به طی‌الارضِ روحی).

از غیب صدایی آمد که: چرا این‌چنین با عجله می‌دوی و جستجو می‌کنی؟ نگاه کن به این ظاهرِ آشکار که در حقیقت همان نهانِ من است.

هنگامی که شمسِ تبریزی را (به عنوانِ آینه تمام‌نمایِ حقیقت) مشاهده کردم، دریافتم که من خود همان دریایِ کمیاب، همان گنجِ پنهان و همان معدنِ بی‌پایانِ هستی‌ام.