دیوان شمس - غزلیات

با چهره‌ای عبوس و درهم به من می‌نگری تا مرا بترسانی و از میدان به در کنی، و آن لبخند شیرین و دل‌انگیزت را از من دریغ می‌کنی تا مرا به گریه واداری.

من با دیدن چهره‌ی عبوس تو، ترش‌رو و دل‌سرد نمی‌شوم، زیرا وجودِ من سرشار از شیرینیِ وجودِ توست. گریه و اندوه مربوط به جسم و تن است، اما من حقیقتِ جان و گوهرِ والای انسانی‌ام که فراتر از این غم‌هاست.

من در میان آتشِ سوزانِ سختی‌ها نیز با شادمانی و خنده وارد می‌شوم، همان‌گونه که طلای خالص با قرار گرفتن در کوره، پاک‌تر و درخشان‌تر می‌شود؛ چرا که ماهیت و جنسِ جانِ من از همان معدنِ اصلیِ وجودِ توست.

اگر در میان این آتشِ عشق، به غیر از تو به چیزی چشم بدوزم و توجه کنم، مرا سنگسار کن و سزاوارِ مجازات بدان، زیرا که اگر از تو غافل شوم، ارزشی ندارم و به پشیزی نمی‌ارزم.

من به میل و اراده‌ی خود نه می‌نشینم و نه برمی‌خیزم؛ همه‌ی حرکات و سکنات من تنها تابعِ اراده‌ی توست و تا زمانی که تو به من اجازه حرکت یا سکون ندهی، عملی از من سر نمی‌زند.

این دلِ من به شکلی درآمده و صورتی عینی یافته است که به خودِ من نگاه می‌کرد و در این مکاشفه، بر پیشانی و چهره‌ام بوسه می‌زد.

از دل پرسیدم که این حال و هوای عجیب چیست؟ مگر تو سراسر نور و حقیقت نیستی و من سراسر تاریکی و ظلمت؟ پس این پیوند چگونه ممکن است؟

اگر تو همان منی و من همان توام، پس این حیرت و سرگشتگی از کجاست؟ دل با مستی و خنده‌ای رندانه پاسخ داد که من هم از این راز آگاه نیستم.

بی‌هوده به دنبالِ فهمیدنِ چراییِ این امور نباش، زیرا زبان را قدرتِ بیان این حقیقت نیست. من همچون قصه‌ی اصحاب کهف در خوابم؛ تو مرا بخوان و دریاب که در این خفتگی، حقیقتی نهفته است.

به ناگهان، حقیقتِ من پیشِ روی دلم ظاهر شد و گفت: ای صادق، راست بگو که حقیقتِ من چیست؟

دل پاسخ داد که این حیرت و شگفتی، از منظر و نگاهِ «شمس حق» پدید آمده است؛ همان افتخارِ تبریزیان که من در وجودِ او نیست شده و فانی گشته‌ام.