دیوان شمس - غزلیات

من به خیال خود عهد بستم و از عهدهای ناپسند گذشته دست شستم، اما معشوق پاسخ داد: چگونه می‌توانی چیزی (پیمانی) را بنا کنی که من پیش از آن، آن را شکسته بودم؟ (اشاره به اینکه پیش‌برنده حقیقی کارها خداست و نه اراده انسان).

من با او همچون شیر و عسل یکی هستم و می‌خواهم دامنش را بگیرم، اما با کدام دستِ توانمند می‌توانم او را در آغوش بگیرم وقتی که دستان من از ناتوانی شکسته است؟

حقیقت این است که تنها کسی که دستش شکسته باشد (یعنی از قدرت و منیت خود عاری شده باشد)، می‌تواند دامن معشوق را بگیرد. اکنون که او با سختی‌ها و جفاهایش مرا به خاک مذلت انداخته، در واقع در حال بلند کردنِ معنوی من است.

هرگاه من به خود می‌بالم و بلندمرتبه می‌شوم، او مرا به خاک می‌افکند؛ چرا که اوست که هستیِ موهوم مرا نابود می‌کند و پس از این نیستی، دوباره مرا به هستیِ واقعی می‌رساند.

حلقه‌های زلف معشوق همچون کمندی به دور گردن من پیچیده است و فغان از چشمان مست و فریبنده او که مرا نیز به بندِ مستی و بیخودی کشانده است.

خیالِ مست و بی‌قرار معشوق به سراغم آمد و با حالتی مستانه به جانم حمله کرد؛ من بسیار تلاش کردم با بهانه‌های گوناگون از چنگ او بگریزم، اما موفق نشدم.

من بر درگاه خانه او کوبیدم، معشوق از درون پاسخ داد که در این خانه کسی (من‌منی) نیست؛ این یعنی بدان که در ساحتِ حقیقت، «من» و «تو»یی وجود ندارد.

گفتم بنده تو به درگاهت آمده، او گفت که این ادعای بندگی تو خود دامی برای خودپرستی است. من شکارِ این دامنه‌ها نمی‌شوم و در بندِ این تصورات نمی‌مانم.

گفتم اگر جان مرا بسوزانی، سزاوار آنم. ای بتِ زیبا، مرا بسوزان که من با جان و دل، پرستنده تو هستم و جز تو خدایی نمی‌شناسم.

من خشک و مهیا شده‌ام تا تو مرا به آتش عشقت به خوبی بسوزانی؛ چرا که وقتی تو مرا به آتش می‌کشی، من از بندِ رنجِ سوختن و دوگانگی رهایی می‌یابم.

هر کجا بروی، همراهت می‌آیم و هر کجا روم، تو با منی. در حالِ مرگ و زندگی، با حضور تو همیشه در خوشی و آرامشم.

ای که وجودت عینِ آب زندگانی است، در کنار تو چگونه مرگ ممکن است؟ سوگند به خدا که در سایه حضور تو، از چنگال مرگ رهایی یافتم.