دیوان شمس - غزلیات

اگر من در این جهان دست به ستیز و کشمکش می‌زنم، به این معنا نیست که از اهالیِ این دنیایِ پرهیاهو هستم؛ من نه متعلق به این جایم و نه آن جایِ دیگر، بلکه وطنِ اصلیِ من، آن شهرِ بزرگ و والایِ الهی است.

من نه به دنبالِ قمار و سرگرمی‌های بیهوده هستم و نه در بندِ شراب و مستی‌های مادی. نه وجودم از سرشتِ خاکی و معمولی است و نه در قیدِ اینگونه حالاتِ زمینی هستم؛ من از تمام این طبقه‌بندی‌های انسانی فراتر رفته‌ام.

اگر من مست و از خود بیخود هستم، مستی‌ام از شرابِ انگوری نیست که تو می‌شناسی. وجودِ من از عناصرِ خاکی و آبیِ این جهان ساخته نشده است و من جزوِ اهالیِ این زمانه و محدودیت‌های زمانی نیستم.

عقلِ بشری که فرزندِ آدم است، چه درکی از این لحظه و حالِ روحانیِ من دارد؟ چرا که من از نگاهِ تمامِ عالمیان، پشتِ صدها پرده از اسرار نهان گشته‌ام.

این سخنان را نه با گوشِ ظاهری بشنو و نه با این فکرِ روشنِ انسانی تحلیل کن؛ زیرا حقیقتِ من به گونه‌ای است که نه چیزی از این جهان می‌پذیرم و نه چیزی از آن طلب می‌کنم.

چهره تو اگرچه زیباست، اما بدنت چون قفسی چوبی برای جانت عمل می‌کند؛ از من دوری کن و به من نزدیک نشو که خواهی سوخت، چرا که زبانِ من همانندِ شعله‌ای سوزان است.

من نه به بوی و رنگِ دنیوی وابسته‌ام و نه به نام و ننگی اهمیت می‌دهم. از تیرِ خدنگِ من بترس که کماندارِ آن، اراده‌ی خداوند است.

من نه شرابِ ناپخته و خام می‌جویم و نه از کسی وام می‌گیرم؛ من در بندِ هیچ حیله و دامی گرفتار نمی‌شوم، ای بختِ جوان و بیدارِ من.

من همچون گلستانی از بهشت هستم و شادی‌بخشِ این جهان. سوگند به جانِ تمامِ مردانِ راهِ حقیقت که جانِ من پیوسته در حرکت و جوشش است.

خیالِ تو که چون سرزمینِ شکر است، گل‌های شیرین و معطری در جانِ من می‌رویاند و من در باغِ حقایق، گل‌های صدبرگِ عرفان را می‌افشانم.

هنگامی که به گلستانِ وصلِ تو وارد می‌شوم و تو گل‌افشانی می‌کنی، من از شدتِ این داغِ عشق، بر جای خود میخکوب می‌شوم تا نشانِ تو در وجودم حک شود.

ای عشق، چه جفتِ عجیبی هستی و چه غریبه‌نوازی و شگفتی در کارِ توست! همین که لبِ مرا با سکوت بستی، کلامِ من به درونم بازگشت و به حقیقتِ خاموش پیوست.

هنگامی که جانم به شهرِ تبریز می‌رسد و به شمس‌الحق و دین می‌پیوندد، تمامِ اسرارِ سخن را به نهایتِ کمال می‌رسانم.