دیوان شمس - غزلیات

آن شرابِ کهن و ازلی را که از شب گذشته (عالمِ پیش از تولد) باقی مانده است به من بنوشان، چرا که من از لذتِ نوشِ تو سرمستم. ای بخشنده‌یِ بزرگ، قدحِ بزرگ و پر از معرفت را به دستانِ من بسپار.

ای ساقی و راهنمایِ جوانمردان، حتی برای یک لحظه از من روی برنگردان. اگر قصدِ شکستنِ ظرفِ وجودِ من را داری، مراقب باش که قلبم نشکند، چرا که من پیش‌تر جامِ خودخواهی و شیشه‌یِ غرورم را شکسته‌ام.

قدحی در دست داشتم که آن را به زمین زدم و شکستم؛ از خرده‌شیشه‌هایِ آن، کفِ صد پایِ برهنه‌ام مجروح و زخمی شد.

تو ای کسی که به ظاهر و فرم‌ها دل بسته‌ای، شرابت از شیشه (ظرف) است، اما میِ من از جنسِ هستیِ معنوی است و نیازی به ظرف و شیشه ندارد. چرا باید برایِ کسی مثل من که از قیدِ فرم رسته، شیشه‌پرستی کنم؟

ای دل، از میِ جان بنوش و آسوده بخواب، چرا که من ریشه‌یِ غم را بریدم و از تمامِ اندوه‌ها رهایی یافتم.

روحِ من به سویِ عالمِ بالا پر کشید و تنِ من در عالمِ پایین ماند؛ حالا منِ بیچاره در میانه سرگردانم و نه در بالا هستم و نه در پایین.

چه زیباست که به سویِ تو پرتاب شدم، همچون سیبی که به سویِ سنگ پرتاب می‌شود. من که از عهدِ الست (پیمانِ نخستین) مستِ تو هستم، چگونه می‌توانم از سنگِ بلا و بلاکشیدن در راهِ تو دوری کنم؟

از من نپرس که این عشق چه گنجینه‌ای است، بلکه از خودِ عشق بپرس که من چه کسی هستم و چه حقیقتی دارم.

چرا بر لبِ جویبارِ زندگی ایستاده‌ای و تردید می‌کنی؟ همچون مردانِ راه، از این جویِ شک و تردید بپر؛ از آن بگذر و به دنبالِ من بیا که من پیش‌تر از آن عبور کرده‌ام.

اگر تو برخیزی، ما نیز برمی‌خیزیم و اگر تو کوچ کنی، ما نیز همراهت کوچ می‌کنیم؛ چنان با تو یکی شده‌ام که هرگاه تو چیزی می‌خوری، من گویی خورده‌ام و هرگاه می‌نشینی، من نیز نشسته‌ام.

من آن مستِ دیوانه‌ای هستم که طبلِ رسوایی می‌کوبد؛ همان کسی که در میدانِ عشق، طبلِ خود را همچون پرچمی بر سرِ نیزه برافراشت.

چه شکوهِ بی‌خودی و شاهانه‌ای است! ای جان، همچون ماهی خاموش باش (در دریایِ حقیقت غرق شو)؛ حالا که از بندِ هستیِ مجازی رها شده‌ام، چرا دوباره مرا به قیدِ هستیِ محدود باز می‌گردانی؟