دیوان شمس - غزلیات

بیت اول: روزه برای جان و دل آدمی، عجایبی می‌آفریند که بسیار شگفت‌انگیز است. بیت دوم: اگر می‌خواهی به فردی شگفت و خاص تبدیل شوی، ارزش و اهمیت روزه را بشناس.

بیت اول: اگر در سر سودای عروج به آسمان‌های معنوی داری. بیت دوم: بدان که در میدانِ این مسیر، روزه همچون اسب اصیل و تیزرو، تو را به مقصد می‌رساند.

بیت اول: در این جهان هیچ عبادتی به اندازه روزه به دل و جان تو روشنی نمی‌بخشد. بیت دوم: چرا که روزه برای دیده دلِ کسانی که از حقیقت کور هستند، داروی بینایی است.

بیت اول: از آنجا که روزه (خوردن و آشامیدن را ترک کردن) باعث ضعف جسمانی چهارپایان می‌شود. بیت دوم: این عبادت برای کمال یافتن مقام انسانیت، مخصوص و ویژه گردیده است.

بیت اول: چون زندگی عاشقانِ حق به خاطر توجه بیش از حد به نیازهای جسمانی تیره و تار شده بود. بیت دوم: خداوند برای اصلاحِ این منبعِ امیال (تن)، روزه را مهیا کرد.

بیت اول: چه چیزی در جهان از نظر فریبندگی و ویرانگری برای انسان خطرناک‌تر است؟ بیت دوم: روزه برای شیطان که دشمنِ جان و دل و عاملِ خون‌ریزیِ معنوی است، مهلک‌ترین چیز است.

بیت اول: روزه عبادتی پنهانی است که بسیار پرمنفعت و زودبازده است. بیت دوم: چه چیزی نزدِ درگاهِ الهی، همچون روزه، پادشاه و سرورِ عبادت‌هاست؟

بیت اول: همان‌گونه که آب برای ماهی حیات‌بخش است، اما روزه فراتر از آن عمل می‌کند. بیت دوم: آنچه روزه با دل و جانِ عاشقان انجام داد، هیچ آبِ زندگانی‌بخشی نکرد.

بیت اول: در وجودِ انسانِ مجاهد که در راه رسیدن به حق تلاش می‌کند. بیت دوم: روزه ارزشمندتر از صدها هزار جانِ عادی است.

بیت اول: اگرچه بنای اسلام بر پنج رکن استوار است. بیت دوم: اما به خدا سوگند که روزه از میانِ آن‌ها بزرگترینِ رکن است.

بیت اول: اما ارزش و حقیقتِ روزه در درونِ هر پنج رکنِ دیگر پنهان شده است. بیت دوم: روزه همانند شب قدر است که در ایام پنهان است و برتر از همگان است.

بیت اول: سنگی بی‌ارزش که صدها بار از کنارش رد می‌شوند و به آن نگاه نمی‌کنند. بیت دوم: روزه همچون خورشید، آن را در معدنِ وجود به لعلِ قیمتی تبدیل می‌کند.

بیت اول: چگونه ادعای شیر بودن داری در حالی که از یک روباه (نفس ضعیف) می‌ترسی؟ بیت دوم: روزه تو را بر بیشه شیران (مقام اولیا) پیروز و مسلط می‌گرداند.

بیت اول: کسی که اسیرِ شکم‌پرستی است، مدام در حالِ آزار دادنِ خود است. بیت دوم: در سرنوشتِ شکم‌پرستان، خبری از بهره‌مندی از روزه نیست.

بیت اول: روزه همچون انگشترِ پادشاهی سلیمان است. بیت دوم: یا تاجی است که بخت و اقبال بر سرِ آزادگان و برگزیدگان می‌گذارد.

بیت اول: خنده و رضایتِ روزه‌دار از حالِ کسی که در سجودِ نماز است اما روزه نیست، برتر است. بیت دوم: چرا که روزه تو را بر خوانِ کرمِ خداوند می‌نشاند.

بیت اول: در حمامِ وجودت، هر چه آلودگی است را با روزه بشوی. بیت دوم: روزه همچون حمام، تو را از تمامِ ناکامی‌ها و پستی‌ها پاک می‌کند.

بیت اول: شهوتِ خوردن را همچون ستاره‌ای نحس و تاریک‌کننده دل بدان. بیت دوم: روزه همچون ماه در آسمانِ وجودت می‌تابد و تو را روشن می‌کند.

بیت اول: آیا حیوانی را دیده‌ای که از علم و نورِ معنوی برخوردار باشد؟ بیت دوم: تنِ تو مانند حیوان است، پس آن را رها نکن که به دنبالِ لذاتِ حیوانی برود.

بیت اول: شهوتِ جسمانی را مانند نیشکر در هم بشکن و خرد کن. بیت دوم: تا در درونِ جانت، شیرینی و حلاوتِ حقیقیِ روزه را به دست آوری.

بیت اول: تو تنها یک قطره‌ای، چگونه می‌توانی به تنهایی به سوی دریای حق بیایی؟ بیت دوم: روزه همچون سیل و باران تو را به سوی آن دریایِ بی‌کران می‌کشاند.

بیت اول: پای خود را از سرِ شرافت، مانند سر در جایگاهِ والایی قرار ده (به سجده درآور). بیت دوم: چرا که روزه آرامگاهِ مردانی است که در مسیرِ حقیقت سرگردان بوده‌اند.

بیت اول: در هنگامی که نفست هیاهو می‌کند، خودت را بر زمین بزن (به مبارزه با نفس برخیز). بیت دوم: با تمام وجود تلاش کن که چنین کالای ارزشمندی (روزه) را به دست آوری.

بیت اول: اگرچه نفست همچون رستم بر دلت مسلط است. بیت دوم: روزه لرزه بر اندامش می‌اندازد، همان‌گونه که گلِ لطیف در برابرِ لرزش بی‌طاقت است.

بیت اول: ظلمتی که از درونِ آن آبِ حیات می‌جوشد. بیت دوم: این تاریکی در نزدِ عقلِ هشیاران، همان حقیقتِ روزه است.

بیت اول: اگر می‌خواهی نورِ کلامِ خدا را در جانت ببینی. بیت دوم: حقیقت و سرچشمه‌ی آن نورِ پاک، روزه است.

بیت اول: بر سرِ سفره‌های روحانی که مردانِ پاکِ خدا نشسته‌اند. بیت دوم: روزه تو را با آن پاکان هم‌کاسه و هم‌نشین می‌کند.

بیت اول: وقتی روزه تو را روشن‌دل و پاک‌روان کرد. بیت دوم: روزِ عیدِ وصالِ پادشاه، روزه را قربانیِ راهِ او کن.

بیت اول: اگر به مسیرِ روزه قدم گذاشتی، با شادی وارد شو نه با سختی و گشاده‌رو باش. بیت دوم: چرا که برای غمناکان و ناامیدان، راهِ روزه جایز نیست.

بیت اول: به زودی از گریبانِ ابدیت، سرِ حقیقت برون می‌آید. بیت دوم: هر کس که دامنِ همتِ خود را به روزه گره زد، به بقا می‌رسد.