دیوان شمس - غزلیات

این چه خویِ ناپسندی است که ما برای امور بی‌اهمیت، این‌همه اندوه به دل راه می‌دهیم؟ بیا و با گروه عارفان و سرمستانِ حقیقت همراه شو تا با هم از جامِ معرفت بنوشیم.

آن باده‌ی معنوی که به برگزیدگان و نیکان در سرای باقی بخشیدند، ما نیز آن را در کنار عارفان بزرگی چون جنید، بایزید، شبلی و ابراهیم ادهم می‌نوشیم.

برای ماهِ وجودِ ما (محبوب)، هیچ ابری وجود ندارد که بخواهیم از تاریکی آن رنج ببریم؛ همان‌طور که برای عاشقانِ حقیقی، مرگی نیست که بخواهیم برای فقدانِ کسی سوگواری کنیم.

نفسِ اماره (که مانند ماده و پست است) چه اهمیتی دارد که بخواهیم با او مبارزه کنیم؟ این مبارزه شایسته ما نیست؛ ما باید با کسی چون رستم (نماد قدرت و بزرگی) درگیر شویم تا از او زخم بخوریم یا او را شکست دهیم (درگیر شدن با امور بزرگ و معنوی).

مردمِ عادیِ دنیا، خودِ دنیا را می‌خورند و نابود می‌کنند؛ اما خداوند ما را نیافریده است تا در خوردنِ مادیات شریک شویم، بلکه ما را خلق کرده تا حقیقتِ هستی و جهان را درک و لمس کنیم.

این جهان، همچون جادوگری است که وعده‌های پوچ برای آینده می‌دهد؛ اما ای جوانِ خوش‌سیما، ما زیرک‌تر از آن هستیم که فریب وعده‌هایش را بخوریم و در عوض، از لحظه‌ی حال لذت می‌بریم.

اگر ما از تبار پریان هستیم، شبِ ما نیز در جمع پریان سپری می‌شود و اگر از تبار آدمیان هستیم، آن باده‌ی معرفت را با همنوعانِ خود می‌نوشیم.

گاه از دستِ محبوب، گوهرِ هستی و سرمستی را دریافت می‌کنیم و گاه از دفِ هستی، فریادها و ناله‌های زیر و بم (احوالاتِ گوناگون) را برمی‌آوریم.

ما همچون ماهی هستیم و ساقی و پناهگاهِ ما چیزی جز دریای عشق نیست؛ آیا دریای عشق با نوشیدنِ ما، اندک و کم می‌شود؟ هرگز، چرا که عشق بی‌پایان است.

گاه مانند آسمان (گردون) از فراق، اشکِ باران می‌ریزیم و خورشید را با ابرها می‌پوشانیم و گاه مانند خورشید، تمامِ رنج‌ها و اشک‌ها را با تابشِ خود تبخیر و محو می‌کنیم.

ای شمس تبریزی، تو پادشاهِ جانِ منی و ما بندگانِ تو هستیم؛ به ناچار در دورانِ حکومتِ معنویِ تو، ما باده‌ی وصل را با جامِ جم (جامِ آگاهی و بصیرت) می‌نوشیم.