دیوان شمس - غزلیات

ای مخاطب، چشمانت را باز کن و به تماشای جانِ من بنشین که آن را به سوی جانان می‌برم. من این جان را همچون قربانی در روز عیدِ ازلی (روز نخستینِ پیمان با پروردگار) به پیشگاهِ او تقدیم می‌کنم.

از آنجا که جهان و کبوترخانه‌ی هستی، خود از جان‌های الهی سرشار است، بردنِ جانِ من به سوی او همچون بردنِ زیره به کرمان است؛ یعنی کاری است که به ظاهر تکراری و بیهوده می‌نماید، اما در حقیقت نشانه‌ی عشق و اشتیاقِ عاشق است.

زیرا هر موجودی در این عالم، با شادی و خرمی به سوی ریشه و اصلِ خود بازمی‌گردد؛ من نیز جانِ خویش را با همین شادمانی به سوی جایگاهِ اصلی‌اش در عالمِ بالا می‌برم.

همان‌طور که قند تا زیر دندان نرود و خرد نشود، شیرینی‌اش آشکار نمی‌گردد، من نیز جانِ شیرینم را زیر دندانِ سختی‌ها و رنج‌های سلوک می‌برم تا حقیقتِ آن متجلی شود.

طلا تا زمانی که در معدن (کان) باقی است، ارزش و درخششِ چندانی ندارد؛ از این رو من جانِ خویش را از قالبِ خاکیِ تن جدا کرده و آرام‌آرام به سوی زرگرِ ازلی می‌برم تا به آن کمال بخشد.

دود نشانه‌ی آتشِ کفر است و نور نشانه‌ی ایمان؛ اما من شمعِ جانِ خود را از این دوگانگیِ کفر و ایمان فراتر می‌برم و به مقامِ یگانگی (وحدت) می‌رسانم.

برای هر کسی که منکرِ خورشیدِ حقیقت است، من آفتاب را زیرِ دامنِ خود پنهان کرده‌ام تا به عنوانِ دلیلی روشن (برهان) برای او آشکار سازم.

ای شمس تبریزی، این هدیه‌ای که برایت آورده‌ام، گوهری از دریایِ دلِ من است؛ من از شرمِ عظمتِ جانِ پاکِ تو، این تحفه را در برابرِ وجودت همچون قطره‌ای در برابرِ دریای عمان می‌بینم.