دیوان شمس - غزلیات

ای دنیای مادی و جسمانی که از آب و گل ساخته شده‌ای، از همان لحظه‌ای که حقیقتِ تو را شناختم، دریافتم که جز درد، رنج و بلا، چیزی در تو یافت نمی‌شود.

تو چراگاهی برای افرادِ حریص و غرق در خوی حیوانی هستی، نه جایگاهی برای انسان‌های روحانی و قدسی همچون عیسی؛ من به خوبی حقیقتِ این چراگاهِ خران را شناخته‌ام.

تو در حالی که سفره‌ی ضیافتِ این جهان را پهن کرده‌ای، نه تنها غذایِ حقیقت و معرفت (آب شیرین) به من ندادی، بلکه دست و پای مرا نیز در بندِ تعلقات گرفتار کردی تا طعمِ تلخِ رنج را بچشم.

خداوند این جهان را برای آدمی چون گهواره‌ای قرار داده که در آن دست و پایش را می‌بندند تا ناتوان باشد، اما من می‌خواهم این بندهای گهواره‌ای را بگشایم تا به آزادیِ حقیقی و شناخت دست یابم.

همانند درختی که از زیرِ خاکِ تیره به سمت بالا قد می‌کشد، من نیز دست‌های نیازم را به سوی آسمان بلند می‌کنم تا به محبوبِ حقیقی، همان کسی که پیش از هر چیز، عشق و هوایِ او را در وجودم نهاد، برسم.

ای شکوفه، چگونه در اوانِ کودکی و طراوت، چنین زود پیر و فرسوده شدی؟ شکوفه گفت: از آن زمان که نسیمِ هدایت (صبا) وزید و من حقیقتِ راه را شناختم، به کمال و پختگی رسیدم.

شاخه‌ی درخت به سوی بالا رشد می‌کند زیرا ریشه‌اش از عالمِ بالا سرچشمه گرفته است؛ من نیز به سوی اصلِ وجودیِ خویش در حرکت هستم، چرا که ریشه‌ی حقیقی خود را شناخته‌ام.

چرا باید از بالا و پایین سخن بگویم؟ جایگاهِ حقیقی و اصلِ من در لامکان است. من به این دنیایِ محدود تعلق ندارم که بخواهم برای شناختنِ خودم، به دنبالِ مکان و جهت بگردم.

ای نی (انسان عارف)، خاموش باش و در نیستی (عدم) محو شو؛ چرا که تمامِ حقایقِ عالم را تنها زمانی به درستی درک می‌کنی که خودت را در نزدِ حق ناچیز بدانی.