دیوان شمس - غزلیات

جان من همچون آیینه‌ای است که رازهای هستی را بازتاب می‌دهد؛ به همین دلیل، زمانی که حقیقتی را درک می‌کنم، ناگزیرم آن را به زبان بیاورم و اگر نگویم، گویی اصلاً آن را ندانسته‌ام.

من از قیدِ جسمانیت گریختم و از دامِ تعاریفِ معمولِ روح نیز پرهیز کردم؛ سوگند می‌خورم که نه در بندِ جسمم و نه محصور در تعاریفِ ذهنیِ روح؛ من فراتر از این دوگانگی هستم.

ای کسی که در پی حقیقت و درکِ اسرارِ پنهانی هستی، بدان که شرطِ رسیدن به آن، «مردن» (فنایِ نفس) است. مرا با چشمانِ ظاهربین منگر، چرا که من در مقامِ حقیقت، به آن شکلی که تو می‌بینی نیستم.

به کژی و رفتارِ ظاهراً غیرمنطقیِ من خیره نشو و به کلامِ راست و حقیقتی که می‌گویم توجه کن؛ سخنِ من همچون تیری است که پرتاب می‌شود و من در این میان، تنها همچون کمانی هستم که وسیلهٔ پرتابِ این حقیقت است.

این سرِ من مانند کدوئی توخالی است و این لباسِ پاره‌پاره (دلق)، جسمِ من است؛ در بازارِ شلوغِ دنیا، من به هیچ‌کس و هیچ‌چیز شباهت ندارم و سرگشته‌ام که کیستم و به چه کسی ماننده هستم.

اما این سر (که به کدو تشبیه شد) سرشار از شرابِ معرفت است؛ من آن را به شکلِ وارونه نگه داشته‌ام تا این شرابِ گران‌بها نریزد و آن را هدر نمی‌دهم.

اگر هم بگذارم قطره‌ای از این شرابِ معرفت بچکد، آنگاه قدرتِ حقیقیِ پروردگار را در آن می‌بینی که چگونه از دلِ آن قطرهٔ کوچک، جواهراتِ گران‌بهای حکمت را استخراج می‌کنم.

چشمانِ من همچون ابری، جواهراتِ آن دریایِ حقیقت را نوشیده‌اند و اکنون این ابرِ پربار بر آسمانِ وفاداری و عشق، در حرکت است.

در پیشگاهِ حضرتِ شمس تبریزی، این بارانِ معرفت را می‌بارم تا از زبانِ من، گل‌هایِ زیبایِ «سوسن» که نمادِ شیوایی و گفتارِ نیکوست، بروید.