دیوان شمس - غزلیات

قدح باده را بشکن، چرا که ما امروز در چنان مرتبه‌ای از حال هستیم که خودِ توبه را هم می‌شکنیم؛ یعنی به مرحله‌ای رسیده‌ایم که دیگر به توبه کردن نیازی نیست و آن را نیز پشت سر گذاشته‌ایم.

اگر باده (ظاهری) نابود شد، برای ما همان فنا شدن و نیستی کافی است. ما اگر این ظاهر و رنگ‌های فریبنده را نشناسیم، حقیقتِ باطن را بسیار خوب درک می‌کنیم.

آن چیزی که باده (مستی) دارد، در واقع ریشه در فنا و نیستی دارد. اگر ما همچنان به باده (مستیِ سطحی) بچسبیم و در آن باقی بمانیم، از آن اصلِ والایِ هستی (فنایِ حقیقی) محروم می‌شویم.

ای کسی که به 'چیزها' و تعلقات دنیوی وابسته‌ای، از هر چیزی بگذر و به هیچ برس. این دنیایِ مادی نه پرده‌ای است که حقیقت را بپوشاند و نه ما چنان قدرتی داریم که بخواهیم پرده‌ای را بدریم؛ چرا که همه چیز در وحدتِ مطلق است.

ما در برابر ناز و نگاه سرمستِ تو، جان می‌دهیم و گرفتاریم. ما با وجودِ عشقِ تو که همواره جوان و تازه است، هم پیر (صاحب تجربه و کمال) هستیم و هم جوان (سرزنده و پویا).

گفتی که چرا پند می‌دهی و این پند و اندرز چه سودی دارد؟ ما دقیقاً همان تصویری هستیم که نقاشِ ازل (خداوند) بر لوحِ وجود ما نگاشته است و تغییری در آن ممکن نیست.

این پند و سخن من، هیچ تفاوتی با آن نقشِ ازلی ندارد. من قادر نیستم میان کلام خود و سرنوشتی که خدا برایم رقم زده، مرزی قائل شوم و تفاوتی ببینم.

گفتی که از درگاهِ معشوق دور مانده‌ای؟ خیر، ما در آغوشِ معشوق هستیم و به همین دلیل از اندوه و رنج در امانیم.

معشوق به منزله‌ی درختی است که ما شاخ و برگِ آن هستیم. اگر از او دور شویم، دیگر هیچ موجودیتی نخواهیم داشت و نیست می‌شویم.

چون ما خود را 'هیچ' می‌دانیم (خودیت نداریم)، پس دیگر از غم و غصه پریشان نمی‌شویم. در این مقامِ 'هیچ‌بودن'، ما همه‌چیز هستیم.

آن غمی که می‌خوریم، چنان با عشق آمیخته می‌شود که همچون شکر شیرین است. ای غم، به سوی ما بیا که ما کیمیایِ تبدیلِ غم به شادی را بلدیم.

همان‌طور که کرمِ ابریشم با خوردنِ برگ، به ابریشم تبدیل می‌شود، ما نیز پیله‌ای هستیم که از عشق تغذیه می‌کنیم و دیگر نیازی به برگ‌ها و تعلقاتِ این جهان نداریم.

ما در آن لحظه‌ای که دیگر 'خودی' نداریم و به نیستی رسیده‌ایم، به حقیقتِ هستی دست می‌یابیم. در همان لحظه‌ای که دیگر پایی برای رفتن نداریم، با روح و جان، دوان‌دوان به سوی او می‌رویم.

ما دهان خود را بستیم و باقیِ این غزل را نگفتیم؛ باقیِ سخن را زمانی خواهیم گفت که دهان‌هایمان (از کثرت و الفاظ) بسته شود و به زبانِ حال و سکوت سخن بگوییم.