دیوان شمس - غزلیات

مردم تصور می‌کنند من بیمار و رنجور هستم و به عیادتم آمده و خرقه (لباس درویشی) می‌آورند تا بدنم را بپوشانند، اما آن‌ها نمی‌دانند که من از تعلقات دنیوی عریان و رها هستم.

از سنگدلی و فریبندگیِ یار در شگفتم؛ اما حقیقت این است که من خود در برابرِ این عشق سنگ‌دل و سخت‌گیر هستم و این آشوب و فتنه از درونِ من برمی‌خیزد.

من از نوشیدنِ خونِ جگر (رنجِ عشق) سرمستم؛ گویی به جای شرابِ انگور، خونِ دل می‌نوشم که مستیِ آن از هر باده‌ای حقیقی‌تر و عمیق‌تر است.

ای عشق که آن‌قدر عظمت داری که در گنجایشِ کلِ عالم نمی‌گنجی، چگونه است که در دلِ کوچکِ من (که از چشم نامحرمان مستور و پنهان است) جای گرفته‌ای؟

تو که به خانه‌ی دلم وارد شدی، در را از درون قفل کردی؛ اکنون من همان مشکات (جایگاه چراغ) و زجاج (شیشه‌ی چراغ) هستم که نورِ الهی در آن متجلی است.

تنِ من همچون زنگیان تیره و خاکی است و دلم همچون رومیان (که سفیدپوست توصیف می‌شدند) روشن و تابناک است؛ پس وجود من ترکیبی از تضادِ مشکِ سیاه و کافورِ سفید است.

تو دلِ مرا ربودی و من به دنبالِ دلم می‌گردم؛ اگرچه تو را به چشم سر نمی‌بینم، اما ردِ پایت را می‌شناسم و جستجو می‌کنم؛ من آن‌قدرها هم کور نیستم که نشانه‌های تو را تشخیص ندهم.

اگر روزی از شدتِ رنج و بیماریِ عشق، چهره‌ی زردم به خاک سپرده شود، از خاکِ گورِ من گل‌های زرد خواهد رویید که نشان‌دهنده‌ی عشقِ پایدارِ من است.

سلیمانِ نبی صدای مورچه‌ای را شنید و بر او ترحم کرد؛ اکنون که تو در جایگاهِ سلیمانِ معنوی هستی، مرا که در برابرِ شکوهِ تو همچون موری هستم، دریاب و نادیده نگیر.

می‌گویی چرا ناله می‌کنی؟ تو که شهدِ شیرینِ عشق را داری؛ پاسخ می‌دهم که ناله‌ی من از سرِ رنج و تلاش برایِ یافتنِ این عسل است، من همچون زنبورم که هم شهد دارد و هم در مسیرِ جمع‌آوری آن رنج می‌کشد.

از این درد و بیماریِ عشق می‌نالم، اما این دردِ ناسور (زخم عمیق) را با صدها دولت و پادشاهی عوض نمی‌کنم، چرا که این درد، مایه‌ی حیاتِ معنوی من است.

همچون چنگ (ساز) در حالِ نواختنِ ناله‌ی عشقم، همچون بلبلِ گلزارِ معنا در حالِ خروشم و همچون ماری که بر گنجِ معشوق چنبره زده و از آن پاسداری می‌کنم.

گفتی که با ادعایِ «انا» (منیت) و با کبر و غرور سخن گفتی؛ نه، این سخنِ من نبود، بلکه بازتابِ وجودِ تو در آینه‌ی جانِ من بود؛ من از این ادعاهایِ خودپرستانه به دورم.

من در عینِ خامی، پخته و بریانم؛ هم می‌خندم و هم می‌گریم؛ حیرت‌زده‌ام و دیگران را حیران می‌کنم؛ هم به وصال رسیده‌ام و هم از دردِ دوری می‌سوزم.