دیوان شمس - غزلیات

از هنگامی که دلبسته و عاشق آن دوست شدم، در عین اینکه در نگاه مردم بی‌کار و سرگردان به نظر می‌رسم، در حقیقت مشغولِ کار اصلی و غایتِ هستی خویشم؛ همچون پرگار که در یک نقطه ثابت و پابرجاست اما همزمان دور خود می‌چرخد و حرکت می‌کند.

مانند سیاره مریخ که در ادبیات قدما نماد خشم و جنگاوری است، با آسمان و فلک در ستیزم و از خورشید (کله زرین) که حاکم بر آسمان است، به دلیل محدودیت‌هایش بیزارم و آن را برای خود مایه ننگ و عار می‌دانم.

ای دوست! اگر ادعای رفاقت با من را داری، نگاه کن و ببین که چگونه از خودِ کاذب و منیّت خویش خالی شده‌ام. از اسرار پنهانِ من مپرس، چرا که حال و مقام من آشکار و شهره‌ی همگان است.

فقط خونِ دلِ عاشق است که سزاوار نوشیدنِ آن شیر (اشاره به ذات قدسی یا پیرِ مرشد) است. من از تبارِ همان شیرِ معنوی هستم که هم دلسوز و مهربانم و هم در راهِ حقیقت، سرکش و خون‌خوار (قاطع و بی‌پروا) هستم.

من دردمندم و تو این را می‌دانی و برای شفای من قرآن (فاتحه) می‌خوانی؛ اما ای دوست! نمی‌بینی که همین خواندنِ فاتحه و وردِ تو، حالِ مرا وخیم‌تر می‌کند و عامل بیماری من است؟

منصور حلاج به دلیلِ بازگوییِ اسرارِ حق، بر سرِ دار رفت؛ من نیز چنان از اسرارِ الهی لبریزم که اگر بخواهم آن‌ها را فاش کنم، خودِ حلاج (در مقامِ نمادِ فاش‌گویی) مرا به دار می‌آویزد.

ای خواجه! مرا به اقرار و اعتراف وادار نکن، زیرا من قصد گفتنِ چیزی به تو را ندارم. من نه جنازه‌ای هستم که شسته شوم (به‌سوی مرگِ طبیعی بروم) و نه سنگی هستم که نیاز به تراشیدن داشته باشم (تغییر ماهیت دهم).

ای کسی که منکرِ جایگاه و بزرگیِ شمس تبریزی هستی، من از اقرار و باورِ کورکورانه‌ی تو که نشانه‌ی بی‌بصیرتی‌ات است، سخت بیزارم و از تو دوری می‌جویم.